HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Giżycko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy9020 mieszkańcówdochody własne 7856 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.17% do 2.03%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-10.42% do 28.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka80 468 zł133+14.5%18 469 zł69%-58 088 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka84 627 zł121+12.3%13 997 zł72%-53 616 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka77 825 zł124+11.7%26 964 zł69%-57 032 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka88 542 zł109+10.1%9777 zł74%-49 396 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 630 zł121+14.5%47 972 zł67%-56 995 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian66 480 zł133+16.8%52 341 zł65%-61 455 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka81 964 zł112+9.5%22 607 zł72%-52 583 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian74 535 zł109+12.3%43 853 zł70%-52 787 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka75 084 zł116+10.1%34 043 zł68%-57 764 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 253 zł124+13.9%61 206 zł65%-60 281 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian68 382 zł112+11.7%56 860 zł67%-55 844 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka92 633 zł96+7.7%5315 zł76%-44 933 zł0.484
RozwójProgramObniżka60 279 zł121+16.2%74 108 zł65%-59 490 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka79 231 zł104+7.9%29 677 zł70%-53 306 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka85 858 zł100+7.4%18 500 zł74%-48 386 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian78 614 zł96+9.9%39 517 zł72%-48 340 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 176 zł109+13.9%69 997 zł66%-55 290 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian61 764 zł116+12.3%67 694 zł65%-60 935 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian72 267 zł100+9.5%52 763 zł70%-51 659 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka56 136 zł133+18.5%78 469 zł62%-63 941 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka68 246 zł96+11.5%65 692 zł69%-50 854 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian65 900 zł104+10.1%63 340 zł66%-56 489 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka58 339 zł112+13.4%82 257 zł65%-58 251 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka54 218 zł124+15.6%86 595 zł62%-62 679 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka83 133 zł92+5.8%25 562 zł73%-49 100 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka62 217 zł100+11.2%78 169 zł66%-54 074 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian82 604 zł83+7.4%35 536 zł75%-43 997 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka89 926 zł87+5.1%14 176 zł76%-43 950 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian76 322 zł87+7.2%48 472 zł72%-47 238 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 792 zł92+7.9%59 236 zł69%-52 295 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka51 914 zł116+13.9%92 645 zł62%-63 276 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 635 zł83+5.3%1017 zł79%-40 576 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka72 228 zł83+9.0%61 889 zł72%-46 522 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka56 043 zł104+11.7%88 299 zł64%-58 839 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka66 263 zł87+8.8%74 076 zł69%-49 665 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka59 928 zł92+9.5%84 202 zł66%-54 654 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka87 210 zł79+3.5%21 228 zł76%-44 653 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 857 zł79+5.6%54 915 zł71%-47 863 zł0.699
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian80 290 zł74+4.7%44 682 zł75%-42 921 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka63 983 zł79+7.2%80 045 zł68%-50 233 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 905 zł74+2.7%10 140 zł79%-39 618 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka70 222 zł74+6.3%70 294 zł72%-45 358 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian77 833 zł66+3.2%51 082 zł74%-43 535 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka91 198 zł66+1.1%17 129 zł78%-40 310 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka67 950 zł66+4.7%76 255 zł71%-45 916 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 323 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 2.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.