HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Giżycko

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy26 832 mieszkańcówdochody własne 6444 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.5% do 0.25%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.13% do 22.16%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka46 651 zł133-6.7%16 889 zł75%-39 372 zł0.278
●RozwójProgramPodwyżka50 551 zł121-8.5%12 703 zł77%-35 185 zł0.294
Szeroki programBez zmianPodwyżka45 123 zł124-9.0%21 010 zł75%-38 716 zł0.360
●Bez zmianProgramPodwyżka54 212 zł109-10.4%8760 zł79%-31 243 zł0.370
RozwójProgramBez zmian40 221 zł121-6.7%32 280 zł72%-39 240 zł0.387
RozwójBez zmianPodwyżka49 006 zł112-10.8%16 868 zł77%-34 548 zł0.406
Bez zmianProgramBez zmian43 873 zł109-8.5%28 445 zł76%-35 309 zł0.412
●Szeroki programProgramBez zmian36 331 zł133-4.8%36 357 zł69%-43 415 zł0.415
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka43 134 zł116-10.4%25 067 zł74%-39 580 zł0.437
Szeroki programBez zmianBez zmian35 117 zł124-7.1%40 724 zł68%-42 619 zł0.463
RozwójBez zmianBez zmian38 990 zł112-9.0%36 665 zł72%-38 463 zł0.469
●OgraniczenieProgramPodwyżka58 007 zł96-12.3%4622 zł82%-27 104 zł0.485
Bez zmianProgramObniżka36 234 zł109-7.1%43 623 zł71%-38 309 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian47 656 zł96-10.5%24 442 zł78%-31 186 zł0.487
RozwójProgramObniżka32 589 zł121-5.3%47 450 zł67%-42 231 zł0.489
Bez zmianBez zmianPodwyżka52 651 zł100-12.6%12 970 zł79%-30 624 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka47 024 zł104-12.2%20 917 zł76%-35 403 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian42 626 zł100-10.8%32 849 zł76%-34 551 zł0.516
Szeroki programWstrzymanieBez zmian33 319 zł116-8.5%44 462 zł67%-43 393 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka40 008 zł96-9.2%39 630 zł75%-34 196 zł0.529
●Szeroki programProgramObniżka28 706 zł133-3.3%51 520 zł64%-46 397 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian37 199 zł104-10.4%40 396 zł71%-39 228 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka31 591 zł112-7.6%51 393 zł67%-41 351 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka27 724 zł124-5.7%55 444 zł64%-45 498 zł0.564
Bez zmianBez zmianObniżka35 219 zł100-9.5%47 584 zł71%-37 447 zł0.570
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka50 676 zł92-13.9%17 023 zł79%-31 470 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian51 360 zł83-12.6%20 687 zł81%-27 156 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian46 390 zł87-12.8%28 866 zł78%-30 448 zł0.601
Bez zmianWstrzymanieBez zmian40 842 zł92-12.2%36 571 zł75%-35 306 zł0.603
OgraniczenieBez zmianPodwyżka56 427 zł87-14.5%8948 zł82%-26 506 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka43 704 zł83-11.3%36 004 zł77%-30 177 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka26 068 zł116-7.1%58 917 zł63%-46 205 zł0.615
RozwójWstrzymanieObniżka29 941 zł104-9.0%54 858 zł66%-42 049 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka61 723 zł83-14.4%627 zł84%-23 060 zł0.616
OgraniczenieBez zmianObniżka38 974 zł87-11.4%43 664 zł76%-33 356 zł0.631
Bez zmianWstrzymanieObniżka33 577 zł92-10.8%51 042 zł70%-38 136 zł0.650
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian44 615 zł79-14.1%32 579 zł77%-31 193 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka54 461 zł79-15.8%13 017 zł81%-27 341 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian50 075 zł74-14.8%25 262 zł81%-26 439 zł0.710
OgraniczenieWstrzymanieObniżka37 340 zł79-12.8%47 060 zł74%-34 034 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianObniżka42 651 zł74-13.5%40 135 zł77%-29 357 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka60 124 zł74-16.5%5171 zł85%-22 482 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian48 309 zł66-16.1%28 901 zł80%-27 173 zł0.800
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka41 026 zł66-14.8%43 510 zł77%-30 025 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka58 167 zł66-17.8%9166 zł84%-23 306 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 301 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.49 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 75% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.