HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kalinowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6107 mieszkańcówdochody własne 9381 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.36% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.62% do 24.31%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka106 840 zł133-9.9%20 533 zł88%-32 657 zł0.232
●RozwójProgramPodwyżka111 543 zł121-11.7%15 364 zł92%-27 500 zł0.272
Szeroki programBez zmianPodwyżka102 828 zł124-12.1%29 377 zł87%-33 158 zł0.332
●Bez zmianProgramPodwyżka115 989 zł109-13.5%10 461 zł95%-22 608 zł0.362
RozwójProgramBez zmian93 337 zł121-9.9%48 509 zł85%-35 557 zł0.368
●Szeroki programProgramBez zmian88 649 zł133-8.0%53 466 zł83%-40 696 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka107 506 zł112-13.9%24 287 zł91%-28 029 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian97 769 zł109-11.7%43 815 zł88%-30 683 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka98 996 zł116-13.5%36 410 zł86%-35 184 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian85 183 zł124-10.3%61 782 zł83%-40 928 zł0.445
RozwójBez zmianBez zmian89 846 zł112-12.1%56 853 zł85%-35 817 zł0.465
RozwójProgramObniżka79 879 zł121-8.5%73 561 zł82%-41 500 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka120 729 zł96-15.4%5159 zł98%-17 322 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka103 685 zł104-15.2%31 306 zł89%-30 040 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka111 928 zł100-15.6%19 460 zł95%-23 163 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian102 491 zł96-13.6%38 778 zł93%-25 420 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka84 300 zł109-10.3%68 879 zł84%-36 639 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka75 201 zł133-6.6%78 506 zł80%-46 625 zł0.513
Szeroki programWstrzymanieBez zmian81 682 zł116-11.7%68 259 zł82%-42 783 zł0.514
Bez zmianBez zmianBez zmian94 255 zł100-13.9%52 185 zł88%-30 969 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka89 008 zł96-12.3%63 856 zł87%-31 393 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian86 356 zł104-13.5%63 318 zł84%-37 658 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka76 793 zł112-10.8%81 181 zł82%-41 561 zł0.555
Szeroki programBez zmianObniżka72 140 zł124-9.0%86 099 zł79%-46 659 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka108 119 zł92-16.9%26 466 zł93%-25 161 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka81 191 zł100-12.6%76 525 zł84%-36 727 zł0.587
Głębokie cięcieProgramBez zmian107 096 zł83-15.6%34 097 zł95%-20 297 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka116 640 zł87-17.5%14 299 zł97%-17 907 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian98 948 zł87-15.8%47 179 zł91%-25 736 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian90 775 zł92-15.2%58 638 zł86%-32 797 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka68 884 zł116-10.3%92 142 zł79%-48 387 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka125 351 zł83-17.3%0 zł99%-12 177 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka93 600 zł83-14.3%59 356 zł90%-26 286 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka73 548 zł104-12.1%87 213 zł81%-43 276 zł0.628
OgraniczenieBez zmianObniżka85 871 zł87-14.5%71 609 zł86%-31 511 zł0.652
Bez zmianWstrzymanieObniżka77 956 zł92-13.9%82 545 zł83%-38 428 zł0.670
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka112 844 zł79-18.7%21 349 zł96%-19 887 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian95 483 zł79-17.1%53 617 zł89%-27 546 zł0.704
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian103 527 zł74-17.7%42 715 zł95%-20 643 zł0.720
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka121 236 zł74-19.4%9592 zł98%-12 792 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka82 650 zł79-15.8%77 539 zł85%-33 195 zł0.742
Głębokie cięcieBez zmianObniżka90 436 zł74-16.5%67 250 zł89%-26 434 zł0.742
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian100 074 zł66-19.0%49 054 zł94%-22 437 zł0.812
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka117 453 zł66-20.6%16 513 zł98%-14 755 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka87 228 zł66-17.7%73 156 zł88%-28 102 zł0.834

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 370 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 8.39 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 37% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.