Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ełcki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy87 992 mieszkańcówdochody własne 6980 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.63% do 1.11%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.71% do 20.32%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	51 376 zł	132	+2.3%	23 486 zł	81%	-30 170 zł	0.306
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	54 354 zł	119	+0.3%	19 624 zł	83%	-26 299 zł	0.332
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	48 706 zł	137	+2.3%	25 666 zł	79%	-32 333 zł	0.333
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	51 651 zł	123	+0.1%	21 864 zł	81%	-28 512 zł	0.353
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	57 256 zł	110	-0.7%	17 120 zł	85%	-23 804 zł	0.354
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	45 676 zł	150	+4.3%	29 579 zł	77%	-36 263 zł	0.357
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	57 250 zł	105	-1.9%	15 879 zł	85%	-22 535 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	56 267 zł	108	-2.4%	16 810 zł	85%	-23 467 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	40 872 zł	127	+1.5%	39 874 zł	76%	-34 503 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	43 947 zł	114	-0.5%	37 341 zł	79%	-30 590 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	46 734 zł	105	-1.5%	33 574 zł	81%	-28 158 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	38 313 zł	132	+1.5%	43 323 zł	76%	-36 608 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	41 354 zł	118	-0.7%	40 828 zł	77%	-32 745 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	35 187 zł	145	+3.5%	45 915 zł	72%	-40 580 zł	0.502
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	46 939 zł	100	-2.7%	34 963 zł	81%	-26 784 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	45 955 zł	103	-3.2%	35 913 zł	81%	-27 718 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	35 219 zł	123	+1.0%	50 356 zł	75%	-37 003 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	38 352 zł	110	-1.0%	47 828 zł	76%	-33 058 zł	0.547
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 085 zł	101	-2.0%	44 172 zł	78%	-30 653 zł	0.554
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	32 715 zł	128	+1.0%	53 714 zł	72%	-39 080 zł	0.562
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	35 815 zł	114	-1.2%	51 218 zł	75%	-35 186 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	29 530 zł	141	+3.0%	56 361 zł	68%	-43 085 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.