HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ełcki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy87 992 mieszkańcówdochody własne 6980 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.63% do 1.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.71% do 20.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 376 zł132+2.3%23 486 zł81%-30 170 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne54 354 zł119+0.3%19 624 zł83%-26 299 zł0.332
●RozwójDoinwestowanieAktywne48 706 zł137+2.3%25 666 zł79%-32 333 zł0.333
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne51 651 zł123+0.1%21 864 zł81%-28 512 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 256 zł110-0.7%17 120 zł85%-23 804 zł0.354
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne45 676 zł150+4.3%29 579 zł77%-36 263 zł0.357
Bez zmianBez zmianAktywne57 250 zł105-1.9%15 879 zł85%-22 535 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 267 zł108-2.4%16 810 zł85%-23 467 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne60 168 zł97-2.7%13 325 zł87%-20 009 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian40 872 zł127+1.5%39 874 zł76%-34 503 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian43 947 zł114-0.5%37 341 zł79%-30 590 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian46 734 zł105-1.5%33 574 zł81%-28 158 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 313 zł132+1.5%43 323 zł76%-36 608 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne61 795 zł90-4.4%10 907 zł90%-17 572 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 354 zł118-0.7%40 828 zł77%-32 745 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne60 802 zł93-4.8%11 850 zł88%-18 516 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 187 zł145+3.5%45 915 zł72%-40 580 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian46 939 zł100-2.7%34 963 zł81%-26 784 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 002 zł83-4.8%9650 zł92%-16 316 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian45 955 zł103-3.2%35 913 zł81%-27 718 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian49 743 zł92-3.5%31 197 zł83%-24 320 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 219 zł123+1.0%50 356 zł75%-37 003 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja38 352 zł110-1.0%47 828 zł76%-33 058 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 085 zł101-2.0%44 172 zł78%-30 653 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja32 715 zł128+1.0%53 714 zł72%-39 080 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja35 815 zł114-1.2%51 218 zł75%-35 186 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 469 zł85-5.1%30 162 zł85%-21 838 zł0.578
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja29 530 zł141+3.0%56 361 zł68%-43 085 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 403 zł96-3.2%45 386 zł79%-29 220 zł0.585
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 474 zł88-5.6%31 124 zł84%-22 784 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne66 261 zł75-6.7%6027 zł95%-12 701 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 419 zł99-3.7%46 336 zł78%-30 154 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 153 zł88-4.0%41 716 zł81%-26 783 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian52 674 zł78-5.6%28 924 zł85%-20 584 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 458 zł68-7.2%4781 zł96%-11 456 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja45 936 zł81-5.6%40 582 zł83%-24 270 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja44 942 zł84-6.1%41 543 zł82%-25 216 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian55 920 zł70-7.5%25 449 zł89%-16 983 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 142 zł74-6.1%39 343 zł84%-23 016 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 115 zł63-7.9%24 222 zł91%-15 741 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 391 zł66-7.9%35 865 zł86%-19 411 zł0.719
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja51 586 zł59-8.4%34 637 zł87%-18 168 zł0.750
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 837 zł53-9.5%0 zł99%-6684 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 481 zł48-10.2%19 734 zł96%-10 985 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja55 955 zł44-10.7%30 149 zł93%-13 408 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 270 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.52 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.