HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Grunwald

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4990 mieszkańcówdochody własne 9191 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.83% do 1.63%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-13.84% do 34.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka125 973 zł133-10.4%21 822 zł65%-95 970 zł0.223
●RozwójProgramPodwyżka130 643 zł121-12.2%16 619 zł67%-90 768 zł0.268
Szeroki programBez zmianPodwyżka121 490 zł124-12.6%37 267 zł65%-94 732 zł0.327
●Bez zmianProgramPodwyżka135 058 zł109-14.0%11 681 zł68%-85 830 zł0.361
RozwójProgramBez zmian111 117 zł121-10.4%72 188 zł64%-93 597 zł0.365
●Szeroki programProgramBez zmian106 462 zł133-8.6%77 111 zł63%-98 780 zł0.373
RozwójBez zmianPodwyżka126 136 zł112-14.4%32 288 zł67%-89 556 zł0.392
Bez zmianProgramBez zmian115 518 zł109-12.2%67 550 zł66%-88 679 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka117 391 zł116-14.0%49 203 zł64%-95 787 zł0.412
Szeroki programBez zmianBez zmian102 551 zł124-10.9%93 063 zł63%-97 426 zł0.441
RozwójBez zmianBez zmian107 183 zł112-12.6%88 134 zł64%-92 270 zł0.464
RozwójProgramObniżka96 659 zł121-9.0%115 044 zł62%-95 688 zł0.482
●OgraniczenieProgramPodwyżka139 762 zł96-15.9%6332 zł71%-80 481 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka122 048 zł104-15.7%44 241 zł66%-90 596 zł0.484
Bez zmianBez zmianPodwyżka130 528 zł100-16.1%27 599 zł68%-84 643 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian120 203 zł96-14.1%62 580 zł67%-83 355 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka101 049 zł109-10.9%110 417 zł63%-90 784 zł0.494
●Szeroki programProgramObniżka92 014 zł133-7.2%119 931 zł60%-100 856 zł0.509
Szeroki programWstrzymanieBez zmian98 799 zł116-12.2%104 089 zł61%-98 399 zł0.511
Bez zmianBez zmianBez zmian111 560 zł100-14.4%83 488 zł65%-87 377 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka105 721 zł96-12.8%105 696 zł65%-85 478 zł0.546
RozwójWstrzymanieBez zmian103 442 zł104-14.0%99 146 zł63%-93 228 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka93 151 zł112-11.3%129 776 zł61%-94 275 zł0.557
Szeroki programBez zmianObniżka88 530 zł124-9.5%134 637 zł60%-99 417 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka126 451 zł92-17.4%39 538 zł67%-85 669 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka97 518 zł100-13.1%125 199 zł63%-89 397 zł0.590
Głębokie cięcieProgramBez zmian124 773 zł83-16.1%58 128 zł69%-78 175 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka135 204 zł87-18.0%22 546 zł70%-79 323 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian116 219 zł87-16.3%78 745 zł67%-82 082 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian107 830 zł92-15.7%94 461 zł64%-88 320 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka85 035 zł116-10.9%144 857 zł60%-100 330 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka144 349 zł83-17.8%1208 zł72%-75 277 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka110 278 zł83-14.8%101 315 zł66%-80 316 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka89 667 zł104-12.6%139 960 zł61%-95 173 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka102 162 zł87-15.0%120 734 zł64%-84 121 zł0.656
Bez zmianWstrzymanieObniżka94 044 zł92-14.4%135 350 zł63%-90 281 zł0.674
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka131 141 zł79-19.2%34 467 zł69%-80 329 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian112 502 zł79-17.6%89 587 zł66%-83 007 zł0.706
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian120 762 zł74-18.2%74 375 zł68%-76 931 zł0.722
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka139 765 zł74-19.9%17 834 zł72%-74 149 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka98 702 zł79-16.3%130 872 zł64%-84 986 zł0.746
Głębokie cięcieBez zmianObniżka106 693 zł74-17.0%116 377 zł66%-78 987 zł0.747
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian117 058 zł66-19.5%85 204 zł67%-77 838 zł0.815
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka135 715 zł66-21.1%29 605 zł72%-75 137 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka103 246 zł66-18.2%126 502 zł66%-79 835 zł0.839

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 368 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.