HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dąbrówno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3828 mieszkańcówdochody własne 11 249 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.43% do 1.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-11.6% do 37.73%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka216 969 zł133-10.0%24 215 zł72%-105 805 zł0.197
●RozwójProgramPodwyżka222 183 zł121-11.8%18 378 zł74%-99 968 zł0.256
Szeroki programBez zmianPodwyżka209 441 zł124-12.2%49 244 zł71%-104 868 zł0.311
●Szeroki programProgramBez zmian188 109 zł133-8.1%108 071 zł68%-109 981 zł0.352
RozwójProgramBez zmian193 305 zł121-10.0%102 572 zł71%-104 167 zł0.354
●Bez zmianProgramPodwyżka227 129 zł109-13.5%12 819 zł75%-94 409 zł0.357
RozwójBez zmianPodwyżka214 625 zł112-14.0%43 727 zł73%-99 063 zł0.385
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka203 297 zł116-13.5%67 098 zł71%-106 406 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian198 234 zł109-11.8%97 346 zł72%-98 632 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian181 413 zł124-10.4%132 762 zł68%-108 881 zł0.430
RozwójBez zmianBez zmian186 580 zł112-12.2%127 295 zł70%-103 100 zł0.461
RozwójWstrzymaniePodwyżka208 495 zł104-15.3%61 564 zł72%-100 583 zł0.478
RozwójProgramObniżka171 905 zł121-8.6%166 599 zł68%-107 268 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka232 471 zł96-15.4%6723 zł76%-88 312 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka219 543 zł100-15.7%38 481 zł74%-93 536 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian203 553 zł96-13.7%91 680 zł74%-92 565 zł0.492
●Szeroki programProgramObniżka166 722 zł133-6.7%172 085 zł66%-113 064 zł0.498
Bez zmianProgramObniżka176 821 zł109-10.4%161 387 zł69%-101 750 zł0.498
Szeroki programWstrzymanieBez zmian175 771 zł116-11.8%149 173 zł68%-110 306 zł0.503
Bez zmianBez zmianBez zmian191 480 zł100-14.0%122 101 zł71%-97 596 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian180 951 zł104-13.5%143 662 zł69%-104 507 zł0.548
Szeroki programBez zmianObniżka160 646 zł124-9.0%195 043 zł66%-111 845 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka182 124 zł96-12.4%156 168 zł71%-95 705 zł0.555
RozwójBez zmianObniżka165 799 zł112-10.9%189 590 zł67%-106 080 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka213 426 zł92-17.0%56 302 zł74%-95 038 zł0.577
Bez zmianBez zmianObniżka170 687 zł100-12.6%184 599 zł68%-100 594 zł0.601
Głębokie cięcieProgramBez zmian208 732 zł83-15.7%86 725 zł75%-86 673 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka224 851 zł87-17.6%32 759 zł76%-87 475 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka155 377 zł116-10.4%210 369 zł65%-113 187 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka237 670 zł83-17.4%915 zł78%-82 392 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian185 865 zł92-15.3%138 428 zł71%-98 986 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian196 767 zł87-15.9%116 810 zł73%-91 565 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka160 544 zł104-12.2%204 902 zł67%-107 405 zł0.638
Głębokie cięcieProgramObniżka187 287 zł83-14.4%151 228 zł72%-89 833 zł0.641
OgraniczenieBez zmianObniżka175 957 zł87-14.6%179 558 zł71%-94 585 zł0.671
Bez zmianWstrzymanieObniżka165 444 zł92-14.0%199 877 zł68%-101 902 zł0.686
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka218 752 zł79-18.8%50 558 zł75%-88 954 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian191 168 zł79-17.1%133 104 zł72%-92 933 zł0.713
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian201 913 zł74-17.8%111 884 zł74%-85 708 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka230 019 zł74-19.5%27 486 zł78%-81 590 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka170 731 zł79-15.9%194 820 zł70%-95 871 zł0.761
Głębokie cięcieBez zmianObniżka181 088 zł74-16.5%174 647 zł72%-88 749 zł0.762
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka223 935 zł66-20.7%45 145 zł77%-83 048 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian196 330 zł66-19.1%128 163 zł74%-87 055 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka175 877 zł66-17.8%189 894 zł71%-90 014 zł0.855

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 414 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.58 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.