Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostródzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy98 242 mieszkańcówdochody własne 7520 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.16%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.01% do 18.39%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	50 164 zł	132	-3.5%	24 373 zł	84%	-25 842 zł	0.306
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	53 250 zł	119	-5.4%	20 439 zł	86%	-21 903 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	47 388 zł	137	-3.5%	26 711 zł	82%	-28 168 zł	0.332
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	50 437 zł	123	-5.6%	22 853 zł	85%	-24 284 zł	0.353
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	56 316 zł	110	-6.4%	17 713 zł	89%	-19 182 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	44 245 zł	150	-1.5%	30 703 zł	80%	-32 172 zł	0.356
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	56 246 zł	105	-7.5%	16 641 zł	90%	-18 081 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	55 292 zł	108	-8.0%	17 540 zł	89%	-18 981 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	39 106 zł	127	-4.3%	40 355 zł	79%	-31 278 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	42 294 zł	114	-6.2%	37 581 zł	82%	-27 287 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	45 239 zł	105	-7.1%	33 765 zł	84%	-24 640 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	36 446 zł	132	-4.3%	43 790 zł	77%	-33 535 zł	0.480
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	39 596 zł	118	-6.4%	41 060 zł	80%	-29 600 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	33 202 zł	145	-2.3%	46 628 zł	75%	-37 590 zł	0.501
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	45 390 zł	100	-8.2%	34 948 zł	84%	-23 413 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	44 434 zł	103	-8.7%	35 865 zł	84%	-24 316 zł	0.523
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	33 125 zł	123	-4.8%	50 453 zł	75%	-34 396 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	36 375 zł	110	-6.6%	47 669 zł	79%	-30 368 zł	0.548
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	39 262 zł	101	-7.6%	43 961 zł	81%	-27 752 zł	0.555
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 523 zł	128	-4.8%	53 799 zł	75%	-36 620 zł	0.563
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 734 zł	114	-6.8%	51 055 zł	76%	-32 648 zł	0.572
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	27 217 zł	141	-2.8%	56 718 zł	72%	-40 713 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.