HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat ostródzki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy98 242 mieszkańcówdochody własne 7520 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.84% do 0.16%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.01% do 18.39%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne50 164 zł132-3.5%24 373 zł84%-25 842 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne53 250 zł119-5.4%20 439 zł86%-21 903 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne47 388 zł137-3.5%26 711 zł82%-28 168 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne50 437 zł123-5.6%22 853 zł85%-24 284 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne56 316 zł110-6.4%17 713 zł89%-19 182 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne44 245 zł150-1.5%30 703 zł80%-32 172 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne56 246 zł105-7.5%16 641 zł90%-18 081 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne55 292 zł108-8.0%17 540 zł89%-18 981 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne59 332 zł97-8.2%13 856 zł92%-15 324 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian39 106 zł127-4.3%40 355 zł79%-31 278 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian42 294 zł114-6.2%37 581 zł82%-27 287 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian45 239 zł105-7.1%33 765 zł84%-24 640 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian36 446 zł132-4.3%43 790 zł77%-33 535 zł0.480
●OgraniczenieBez zmianAktywne61 024 zł90-9.8%11 417 zł95%-12 866 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian39 596 zł118-6.4%41 060 zł80%-29 600 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne60 059 zł93-10.2%12 329 zł94%-13 779 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian33 202 zł145-2.3%46 628 zł75%-37 590 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian45 390 zł100-8.2%34 948 zł84%-23 413 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne62 259 zł83-10.2%10 129 zł96%-11 579 zł0.522
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian44 434 zł103-8.7%35 865 zł84%-24 316 zł0.523
RozwójOgraniczenieBez zmian48 356 zł92-9.0%31 127 zł86%-20 730 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja33 125 zł123-4.8%50 453 zł75%-34 396 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja36 375 zł110-6.6%47 669 zł79%-30 368 zł0.548
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja39 262 zł101-7.6%43 961 zł81%-27 752 zł0.555
RozwójDoinwestowanieRezygnacja30 523 zł128-4.8%53 799 zł75%-36 620 zł0.563
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja33 734 zł114-6.8%51 055 zł76%-32 648 zł0.572
OgraniczenieBez zmianBez zmian50 152 zł85-10.5%29 884 zł89%-18 217 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja27 217 zł141-2.8%56 718 zł72%-40 713 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja39 532 zł96-8.7%44 984 zł81%-26 456 zł0.587
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian49 185 zł88-11.0%30 814 zł87%-19 133 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne65 716 zł75-12.0%6292 zł98%-7751 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja38 577 zł99-9.2%45 901 zł81%-27 359 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja42 441 zł88-9.4%41 256 zł84%-23 805 zł0.600
Bez zmianOgraniczenieBez zmian51 385 zł78-11.0%28 614 zł90%-16 933 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne66 940 zł68-12.5%5017 zł99%-6476 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja44 298 zł81-11.0%39 917 zł86%-21 256 zł0.643
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja43 331 zł84-11.4%40 846 zł84%-22 171 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian54 828 zł70-12.8%24 916 zł94%-13 120 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja45 531 zł74-11.4%38 646 zł86%-19 971 zł0.668
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian56 050 zł63-13.2%23 658 zł96%-11 848 zł0.699
LikwidacjaBez zmianRezygnacja48 978 zł66-13.2%34 944 zł91%-16 154 zł0.720
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne71 538 zł53-14.7%0 zł100%-1469 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja50 200 zł59-13.6%33 685 zł92%-14 881 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian60 633 zł48-15.4%18 923 zł99%-6858 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja54 787 zł44-15.8%28 938 zł96%-9886 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 281 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.