HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Grodziczno

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5786 mieszkańcówdochody własne 8018 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.83% do 0.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-6.82% do 24.01%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 398 zł133-6.2%19 099 zł69%-58 209 zł0.261
●RozwójProgramPodwyżka65 711 zł121-8.1%14 410 zł73%-53 520 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 075 zł124-8.5%25 622 zł69%-57 480 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 778 zł109-9.9%9976 zł76%-49 085 zł0.367
RozwójProgramBez zmian52 713 zł121-6.2%41 685 zł68%-57 721 zł0.380
●Szeroki programProgramBez zmian48 411 zł133-4.3%46 216 zł65%-62 395 zł0.402
RozwójBez zmianPodwyżka63 368 zł112-10.4%20 989 zł73%-52 814 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian56 767 zł109-8.1%37 408 zł70%-53 302 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 425 zł116-9.9%31 381 zł68%-58 548 zł0.430
Szeroki programBez zmianBez zmian46 483 zł124-6.7%52 936 zł64%-61 517 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian50 764 zł112-8.5%48 429 zł67%-56 866 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka74 059 zł96-11.9%5244 zł78%-44 354 zł0.484
RozwójProgramObniżka43 106 zł121-4.8%62 724 zł63%-60 820 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian61 034 zł96-10.1%32 873 zł74%-48 589 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka47 152 zł109-6.7%58 456 zł67%-56 412 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 414 zł100-12.2%16 611 zł76%-48 403 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka60 727 zł104-11.7%26 738 zł72%-53 871 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian54 798 zł100-10.4%44 174 zł70%-52 470 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 072 zł116-8.1%58 269 zł63%-62 487 zł0.522
●Szeroki programProgramObniżka38 813 zł133-2.8%67 245 zł62%-65 483 zł0.526
OgraniczenieProgramObniżka51 407 zł96-8.7%53 933 zł69%-51 713 zł0.533
RozwójWstrzymanieBez zmian48 362 zł104-9.9%53 752 zł67%-57 825 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka41 449 zł112-7.1%68 860 zł63%-59 856 zł0.550
Szeroki programBez zmianObniżka37 177 zł124-5.3%73 357 zł61%-64 495 zł0.561
Bez zmianBez zmianObniżka45 474 zł100-9.0%64 615 zł66%-55 470 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 782 zł92-13.5%22 378 zł74%-49 448 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 202 zł83-12.2%28 660 zł77%-43 994 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 672 zł87-14.1%12 052 zł78%-43 697 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 040 zł87-12.3%39 666 zł74%-47 783 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian52 405 zł92-11.7%49 487 zł69%-53 417 zł0.607
Głębokie cięcieProgramObniżka55 565 zł83-10.8%49 891 zł73%-47 131 zł0.615
Szeroki programWstrzymanieObniżka34 943 zł116-6.7%78 326 zł60%-65 393 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka78 241 zł83-13.9%694 zł79%-39 740 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka39 224 zł104-8.5%73 819 zł63%-60 742 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka49 705 zł87-11.0%60 226 zł69%-50 798 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka43 258 zł92-10.4%69 564 zł65%-56 345 zł0.657
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 051 zł79-15.4%17 841 zł77%-44 728 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian56 658 zł79-13.7%44 967 zł73%-48 716 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 185 zł74-14.4%35 647 zł77%-43 214 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka47 501 zł79-12.3%65 093 zł68%-51 659 zł0.726
Głębokie cięcieBez zmianObniżka53 840 zł74-13.0%56 268 zł73%-46 242 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 831 zł74-16.1%7806 zł79%-39 110 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian60 814 zł66-15.6%40 868 zł76%-44 133 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka51 646 zł66-14.4%61 125 zł72%-47 089 zł0.818
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 221 zł66-17.3%13 515 zł79%-40 126 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 337 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.29 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 90% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.