HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Biskupiec

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8528 mieszkańcówdochody własne 8489 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.08% do 0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.75% do 22.19%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka72 182 zł133-7.6%19 222 zł81%-41 435 zł0.252
●RozwójProgramPodwyżka76 630 zł121-9.4%14 358 zł83%-36 581 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka69 411 zł124-9.9%25 879 zł80%-41 370 zł0.345
●Bez zmianProgramPodwyżka80 827 zł109-11.2%9752 zł85%-31 986 zł0.365
RozwójProgramBez zmian62 229 zł121-7.6%40 815 zł78%-42 809 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian57 794 zł133-5.7%45 492 zł76%-47 646 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka73 837 zł112-11.7%21 086 zł82%-36 541 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian66 414 zł109-9.4%36 394 zł81%-38 230 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka66 433 zł116-11.2%31 463 zł79%-42 911 zł0.426
Szeroki programBez zmianBez zmian55 460 zł124-8.0%51 744 zł76%-47 370 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian59 873 zł112-9.9%47 092 zł78%-42 557 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka85 267 zł96-13.2%4812 zł88%-27 059 zł0.484
RozwójProgramObniżka51 588 zł121-6.2%60 839 zł76%-47 401 zł0.485
OgraniczenieProgramBez zmian70 838 zł96-11.4%31 686 zł83%-33 323 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka78 013 zł100-13.5%16 550 zł85%-31 970 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka55 764 zł109-8.0%56 429 zł77%-42 834 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka70 868 zł104-13.0%26 658 zł82%-38 070 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian64 037 zł100-11.7%42 695 zł81%-38 002 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian52 747 zł116-9.4%56 873 zł76%-48 775 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka47 162 zł133-4.3%65 506 zł73%-52 227 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka60 176 zł96-10.1%51 734 zł79%-37 943 zł0.536
RozwójWstrzymanieBez zmian57 169 zł104-11.2%52 210 zł77%-43 950 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka49 556 zł112-8.5%66 533 zł76%-46 994 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka45 152 zł124-6.6%71 175 zł72%-51 795 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka53 710 zł100-10.3%62 146 zł77%-42 451 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka75 054 zł92-14.8%22 110 zł84%-33 487 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian75 157 zł83-13.5%27 289 zł85%-28 543 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka82 428 zł87-15.4%11 723 zł88%-27 071 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian68 435 zł87-13.6%38 015 zł83%-33 124 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian61 342 zł92-13.0%47 803 zł79%-39 383 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka42 635 zł116-8.0%75 953 zł70%-53 100 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 601 zł83-15.2%31 zł92%-22 259 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka64 484 zł83-12.1%47 493 zł82%-33 177 zł0.618
RozwójWstrzymanieObniżka47 048 zł104-9.9%71 301 zł75%-48 287 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka58 097 zł87-12.3%57 530 zł79%-37 587 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieObniżka51 212 zł92-11.7%66 904 zł76%-43 732 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka79 481 zł79-16.7%17 309 zł86%-28 572 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian65 753 zł79-14.9%43 110 zł82%-34 489 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian72 730 zł74-15.6%33 813 zł85%-28 370 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka55 610 zł79-13.6%62 224 zł79%-38 854 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianObniżka62 380 zł74-14.3%53 432 zł82%-32 848 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 738 zł74-17.3%7311 zł92%-22 298 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian70 059 zł66-16.9%38 818 zł84%-29 721 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 803 zł66-18.6%12 787 zł90%-23 784 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka59 905 zł66-15.6%58 088 zł82%-34 100 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 348 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.10 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 58% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.