HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Iława

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy13 278 mieszkańcówdochody własne 7605 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.38% do 1.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.18% do 16.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka50 910 zł133+8.1%17 311 zł96%-10 790 zł0.272
●RozwójProgramPodwyżka55 036 zł121+6.0%12 886 zł99%-6373 zł0.291
Szeroki programBez zmianPodwyżka49 103 zł124+5.4%20 700 zł96%-11 097 zł0.356
●Bez zmianProgramPodwyżka58 916 zł109+3.9%8713 zł99%-2205 zł0.368
RozwójProgramBez zmian43 563 zł121+8.1%29 528 zł92%-13 638 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka53 208 zł112+3.4%16 334 zł99%-6702 zł0.404
●Szeroki programProgramBez zmian39 448 zł133+10.3%33 861 zł87%-18 044 zł0.411
Bez zmianProgramBez zmian47 434 zł109+6.0%25 443 zł96%-9482 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka46 863 zł116+3.9%24 092 zł93%-12 607 zł0.434
Szeroki programBez zmianBez zmian37 991 zł124+7.6%36 968 zł87%-18 116 zł0.461
RozwójBez zmianBez zmian42 086 zł112+5.4%32 657 zł92%-13 733 zł0.468
●OgraniczenieProgramPodwyżka62 969 zł96+1.6%4305 zł100%2195 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian51 474 zł96+3.7%21 146 zł99%-5097 zł0.487
Bez zmianProgramObniżka38 955 zł109+7.6%37 951 zł91%-14 850 zł0.487
RozwójProgramObniżka35 091 zł121+9.7%42 027 zł86%-18 997 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka57 070 zł100+1.3%12 216 zł99%-2557 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka50 976 zł104+1.8%19 717 zł98%-8203 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian45 937 zł100+3.4%28 594 zł96%-9599 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian35 963 zł116+6.0%40 069 zł86%-19 480 zł0.524
OgraniczenieProgramObniżka42 986 zł96+5.2%33 664 zł95%-10 475 zł0.531
●Szeroki programProgramObniżka30 984 zł133+11.9%46 352 zł82%-23 394 zł0.532
RozwójWstrzymanieBez zmian40 065 zł104+3.9%35 749 zł91%-15 088 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka33 873 zł112+7.0%44 783 zł86%-18 919 zł0.549
Szeroki programBez zmianObniżka29 786 zł124+9.2%49 085 zł82%-23 294 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka37 717 zł100+4.9%40 728 zł90%-14 794 zł0.572
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka54 845 zł92-0.2%15 590 zł99%-4048 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian55 427 zł83+1.3%17 090 zł100%-813 zł0.593
OgraniczenieBez zmianBez zmian49 955 zł87+1.1%24 322 zł99%-5239 zł0.602
OgraniczenieBez zmianPodwyżka61 100 zł87-0.9%7893 zł100%1818 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian43 924 zł92+1.8%31 678 zł95%-10 946 zł0.604
Głębokie cięcieProgramObniżka46 930 zł83+2.8%29 724 zł99%-6202 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka27 915 zł116+7.6%51 961 zł80%-24 550 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka66 934 zł83-0.7%0 zł100%6493 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka32 010 zł104+5.4%47 650 zł85%-20 167 zł0.617
OgraniczenieBez zmianObniżka41 726 zł87+2.6%36 466 zł95%-10 445 zł0.634
Bez zmianWstrzymanieObniżka35 862 zł92+3.4%43 587 zł88%-16 033 zł0.652
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka58 884 zł79-2.4%11 269 zł100%338 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian47 951 zł79-0.4%27 396 zł98%-6574 zł0.693
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian53 885 zł74-1.2%20 432 zł100%-981 zł0.711
OgraniczenieWstrzymanieObniżka39 879 zł79+1.1%39 315 zł93%-11 673 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianObniżka45 648 zł74+0.3%32 692 zł98%-6197 zł0.723
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka65 042 zł74-3.1%3847 zł100%6091 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian51 891 zł66-2.7%23 414 zł99%-2305 zł0.802
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka43 810 zł66-1.2%35 449 zł98%-7415 zł0.813
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka62 836 zł66-4.6%7130 zł100%4622 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.74 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 12% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.