HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gronowo Elbląskie

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy4727 mieszkańcówdochody własne 7528 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.54% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-7.63% do 27.48%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka76 483 zł133-5.3%18 490 zł71%-56 191 zł0.250
●RozwójProgramPodwyżka80 661 zł121-7.2%13 970 zł74%-51 671 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka73 862 zł124-7.6%26 303 zł71%-55 350 zł0.343
●Bez zmianProgramPodwyżka84 595 zł109-9.0%9701 zł77%-47 402 zł0.365
RozwójProgramBez zmian66 891 zł121-5.3%45 367 zł69%-55 446 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian62 724 zł133-3.4%49 750 zł67%-59 953 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka78 020 zł112-9.5%21 836 zł74%-50 851 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian70 813 zł109-7.2%41 234 zł72%-51 191 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka71 101 zł116-9.0%32 806 zł70%-56 266 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian60 514 zł124-5.8%57 832 zł67%-58 977 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian64 661 zł112-7.6%53 471 zł69%-54 493 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka88 716 zł96-11.0%5170 zł78%-42 871 zł0.484
RozwójProgramObniżka56 708 zł121-3.8%69 518 zł66%-58 232 zł0.486
Bez zmianBez zmianPodwyżka81 934 zł100-11.3%17 697 zł76%-46 604 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian74 921 zł96-9.2%36 872 zł75%-46 678 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka75 268 zł104-10.8%28 424 zł73%-51 757 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka60 622 zł109-5.8%65 393 zł68%-53 987 zł0.490
Szeroki programWstrzymanieBez zmian58 003 zł116-7.2%63 894 zł66%-59 804 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian68 565 zł100-9.5%49 359 zł72%-50 259 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka52 549 zł133-1.9%73 892 zł63%-62 728 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka64 719 zł96-7.8%61 043 zł71%-49 486 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian62 158 zł104-9.0%59 524 zł68%-55 310 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka54 783 zł112-6.2%76 936 zł66%-57 179 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka50 644 zł124-4.3%81 288 zł63%-61 653 zł0.561
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka79 191 zł92-12.6%24 290 zł76%-47 499 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka58 679 zł100-8.1%72 832 zł68%-52 956 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian78 937 zł83-11.3%32 850 zł77%-42 273 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka86 033 zł87-13.2%13 345 zł78%-42 098 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian72 650 zł87-11.5%45 022 zł75%-45 770 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 070 zł92-10.8%55 403 zł71%-51 066 zł0.608
Szeroki programWstrzymanieObniżka48 318 zł116-5.8%86 940 zł63%-62 415 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka92 745 zł83-13.1%813 zł79%-38 450 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka68 725 zł83-9.9%57 208 zł74%-45 094 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka52 466 zł104-7.6%82 579 zł65%-57 931 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka62 754 zł87-10.1%68 678 zł72%-48 480 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka56 369 zł92-9.5%78 467 zł67%-53 698 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka83 300 zł79-14.6%19 926 zł78%-42 980 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian70 166 zł79-12.8%51 055 zł74%-46 564 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian76 644 zł74-13.5%41 193 zł77%-41 390 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 454 zł79-11.5%74 239 zł70%-49 209 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka90 041 zł74-15.3%9267 zł79%-37 701 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka66 738 zł74-12.2%64 863 zł74%-44 112 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian74 170 zł66-14.8%47 154 zł77%-42 171 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka87 318 zł66-16.5%15 777 zł79%-38 570 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 448 zł66-13.5%70 415 zł73%-44 828 zł0.824

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 325 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.89 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 84% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.