HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Godkowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2703 mieszkańcówdochody własne 10 180 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-4.21% do 0.61%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.25% do 23.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka120 213 zł133-12.6%21 964 zł94%-27 898 zł0.226
●RozwójProgramPodwyżka125 158 zł121-14.3%16 464 zł98%-22 415 zł0.269
Szeroki programBez zmianPodwyżka115 569 zł124-14.8%31 384 zł94%-28 907 zł0.329
●Bez zmianProgramPodwyżka129 842 zł109-16.1%11 236 zł99%-17 204 zł0.361
RozwójProgramBez zmian104 964 zł121-12.6%51 326 zł90%-32 054 zł0.366
●Szeroki programProgramBez zmian100 035 zł133-10.8%56 640 zł87%-37 515 zł0.375
RozwójBez zmianPodwyżka120 488 zł112-16.5%25 976 zł97%-23 453 zł0.393
Bez zmianProgramBez zmian109 632 zł109-14.3%46 380 zł94%-26 864 zł0.406
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka111 245 zł116-16.1%38 956 zł92%-31 406 zł0.414
Szeroki programBez zmianBez zmian95 997 zł124-13.0%65 411 zł87%-38 204 zł0.442
RozwójBez zmianBez zmian100 899 zł112-14.8%60 227 zł90%-32 772 zł0.464
RozwójProgramObniżka90 035 zł121-11.3%77 828 zł86%-39 164 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka134 869 zł96-17.9%5538 zł99%-11 528 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka116 176 zł104-17.8%33 532 zł95%-25 937 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka125 146 zł100-18.2%20 838 zł98%-18 271 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian114 638 zł96-16.2%41 038 zł98%-21 214 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka94 691 zł109-13.0%72 895 zł89%-33 989 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka85 118 zł133-9.4%83 029 zł83%-44 610 zł0.510
Szeroki programWstrzymanieBez zmian92 040 zł116-14.3%72 341 zł85%-40 500 zł0.513
Bez zmianBez zmianBez zmian105 542 zł100-16.5%55 309 zł93%-27 610 zł0.522
OgraniczenieProgramObniżka99 683 zł96-15.0%67 569 zł92%-28 359 zł0.544
RozwójWstrzymanieBez zmian96 954 zł104-16.1%67 143 zł89%-35 052 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka86 420 zł112-13.5%85 961 zł85%-39 645 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka81 530 zł124-11.7%91 133 zł83%-45 061 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka120 846 zł92-19.4%28 378 zł98%-20 738 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka91 050 zł100-15.2%81 057 zł88%-34 499 zł0.589
Głębokie cięcieProgramBez zmian119 517 zł83-18.2%36 060 zł99%-15 722 zł0.599
OgraniczenieBez zmianPodwyżka130 143 zł87-20.0%15 278 zł99%-12 627 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian110 518 zł87-18.3%50 001 zł97%-21 993 zł0.612
Bez zmianWstrzymanieBez zmian101 609 zł92-17.8%62 213 zł91%-29 875 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka77 845 zł116-13.0%97 602 zł82%-47 208 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka139 767 zł83-19.8%0 zł100%-6010 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka104 547 zł83-16.9%62 772 zł95%-22 886 zł0.628
RozwójWstrzymanieObniżka82 747 zł104-14.8%92 418 zł84%-41 776 zł0.630
OgraniczenieBez zmianObniżka96 012 zł87-17.1%75 821 zł91%-28 902 zł0.655
Bez zmianWstrzymanieObniżka87 389 zł92-16.5%87 501 zł86%-36 614 zł0.673
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka125 859 zł79-21.2%22 867 zł99%-15 074 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian106 601 zł79-19.6%56 898 zł95%-24 238 zł0.705
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian115 368 zł74-20.2%45 255 zł99%-16 533 zł0.721
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka135 012 zł74-21.9%10 228 zł100%-7142 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka92 366 zł79-18.3%82 192 zł90%-30 997 zł0.745
Głębokie cięcieBez zmianObniżka100 848 zł74-19.0%71 198 zł95%-23 461 zł0.745
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian111 465 zł66-21.5%52 041 zł98%-18 759 zł0.814
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka130 742 zł66-23.0%17 672 zł100%-9569 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka97 216 zł66-20.2%77 525 zł93%-25 537 zł0.837

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 391 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 9.35 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 17% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.