Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat elbląski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy53 765 mieszkańcówdochody własne 7917 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.11% do 0.36%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów1.34% do 17.97%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	55 687 zł	132	-3.8%	25 001 zł	89%	-21 013 zł	0.300
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	52 792 zł	137	-3.8%	27 483 zł	86%	-23 475 zł	0.326
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	58 788 zł	119	-5.7%	21 037 zł	92%	-17 039 zł	0.328
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	49 631 zł	150	-1.9%	31 509 zł	84%	-27 518 zł	0.348
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	55 853 zł	123	-5.9%	23 588 zł	91%	-19 559 zł	0.349
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	62 011 zł	110	-6.7%	18 123 zł	96%	-14 135 zł	0.351
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	61 794 zł	105	-7.8%	17 207 zł	96%	-13 188 zł	0.396
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	60 859 zł	108	-8.3%	18 083 zł	96%	-14 065 zł	0.404
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	43 729 zł	127	-4.6%	41 615 zł	84%	-27 414 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	46 939 zł	114	-6.5%	38 763 zł	86%	-23 380 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	50 032 zł	105	-7.4%	34 812 zł	88%	-20 560 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	40 958 zł	132	-4.6%	45 141 zł	82%	-29 798 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	44 128 zł	118	-6.7%	42 337 zł	84%	-25 823 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	37 689 zł	145	-2.7%	48 060 zł	78%	-33 901 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	50 053 zł	100	-8.6%	36 023 zł	89%	-19 469 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	49 116 zł	103	-9.0%	36 908 zł	88%	-20 348 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	37 254 zł	123	-5.1%	52 027 zł	80%	-31 068 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	40 531 zł	110	-7.0%	49 075 zł	83%	-26 991 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	43 562 zł	101	-7.9%	45 228 zł	84%	-24 207 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 546 zł	128	-5.1%	55 458 zł	77%	-33 414 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 781 zł	114	-7.2%	52 555 zł	81%	-29 397 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	31 210 zł	141	-3.2%	58 477 zł	75%	-37 559 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.