HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat elbląski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy53 765 mieszkańcówdochody własne 7917 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.11% do 0.36%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów1.34% do 17.97%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne55 687 zł132-3.8%25 001 zł89%-21 013 zł0.300
●RozwójDoinwestowanieAktywne52 792 zł137-3.8%27 483 zł86%-23 475 zł0.326
●RozwójBez zmianAktywne58 788 zł119-5.7%21 037 zł92%-17 039 zł0.328
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne49 631 zł150-1.9%31 509 zł84%-27 518 zł0.348
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne55 853 zł123-5.9%23 588 zł91%-19 559 zł0.349
●Szeroki programOgraniczenieAktywne62 011 zł110-6.7%18 123 zł96%-14 135 zł0.351
Bez zmianBez zmianAktywne61 794 zł105-7.8%17 207 zł96%-13 188 zł0.396
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne60 859 zł108-8.3%18 083 zł96%-14 065 zł0.404
●RozwójOgraniczenieAktywne65 037 zł97-8.6%14 235 zł98%-10 247 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian43 729 zł127-4.6%41 615 zł84%-27 414 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian46 939 zł114-6.5%38 763 zł86%-23 380 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian50 032 zł105-7.4%34 812 zł88%-20 560 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian40 958 zł132-4.6%45 141 zł82%-29 798 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne66 717 zł90-10.1%11 796 zł99%-7787 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian44 128 zł118-6.7%42 337 zł84%-25 823 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne65 771 zł93-10.6%12 685 zł98%-8677 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian37 689 zł145-2.7%48 060 zł78%-33 901 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian50 053 zł100-8.6%36 023 zł89%-19 469 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne67 971 zł83-10.6%10 485 zł99%-6477 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian49 116 zł103-9.0%36 908 zł88%-20 348 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian53 168 zł92-9.3%32 045 zł92%-16 611 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja37 254 zł123-5.1%52 027 zł80%-31 068 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja40 531 zł110-7.0%49 075 zł83%-26 991 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja43 562 zł101-7.9%45 228 zł84%-24 207 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja34 546 zł128-5.1%55 458 zł77%-33 414 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja37 781 zł114-7.2%52 555 zł81%-29 397 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian54 959 zł85-10.8%30 747 zł94%-14 088 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja31 210 zł141-3.2%58 477 zł75%-37 559 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian54 010 zł88-11.3%31 657 zł93%-14 981 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja43 710 zł96-9.0%46 311 zł86%-23 038 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne71 551 zł75-12.4%6489 zł100%-2491 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja42 773 zł99-9.5%47 208 zł84%-23 917 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja46 764 zł88-9.7%42 461 zł87%-20 216 zł0.603
Bez zmianOgraniczenieBez zmian56 210 zł78-11.3%29 457 zł96%-12 781 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne72 792 zł68-12.8%5192 zł100%-1195 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja48 621 zł81-11.3%41 085 zł91%-17 652 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja47 672 zł84-11.7%41 995 zł89%-18 544 zł0.654
LikwidacjaBez zmianBez zmian59 776 zł70-13.1%25 626 zł98%-8811 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja49 872 zł74-11.7%39 795 zł92%-16 344 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian61 015 zł63-13.5%24 349 zł99%-7517 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja53 441 zł66-13.5%35 960 zł96%-12 370 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne77 527 zł53-15.0%0 zł100%3988 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja54 681 zł59-13.9%34 682 zł96%-11 076 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian65 733 zł48-15.7%19 467 zł100%-2354 zł0.802
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja59 403 zł44-16.1%29 787 zł99%-5907 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 288 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.79 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 33% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.