HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Iłowo-Osada

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy6654 mieszkańcówdochody własne 6717 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.72% do 0.62%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-15.38% do 35.28%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka96 572 zł133-5.9%18 030 zł64%-67 903 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka100 541 zł121-7.8%13 751 zł66%-63 623 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka93 598 zł124-8.3%29 497 zł64%-66 502 zł0.334
●Bez zmianProgramPodwyżka104 270 zł109-9.6%9717 zł67%-59 590 zł0.362
RozwójProgramBez zmian85 922 zł121-5.9%56 984 zł63%-65 568 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian81 963 zł133-4.0%61 135 zł62%-69 835 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka97 550 zł112-10.1%25 355 zł66%-62 242 zł0.395
Bez zmianProgramBez zmian89 641 zł109-7.8%53 077 zł65%-61 546 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka90 727 zł116-9.6%38 528 zł64%-66 977 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian79 415 zł124-6.4%73 214 zł62%-68 357 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian83 357 zł112-8.3%69 083 zł63%-64 110 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka108 146 zł96-11.6%5468 zł70%-55 341 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka94 686 zł104-11.5%34 378 zł65%-62 708 zł0.485
RozwójProgramObniżka75 095 zł121-4.5%90 392 zł62%-67 005 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka101 262 zł100-11.9%21 456 zł67%-58 228 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian93 505 zł96-9.8%48 988 zł67%-57 313 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka78 807 zł109-6.4%86 494 zł62%-62 993 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian76 802 zł116-7.8%81 518 zł62%-68 778 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka71 143 zł133-2.6%94 535 zł60%-71 263 zł0.518
Bez zmianBez zmianBez zmian87 059 zł100-10.1%65 195 zł65%-60 108 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka82 661 zł96-8.5%82 640 zł64%-58 771 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian80 751 zł104-9.6%77 379 zł62%-64 521 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka72 847 zł112-6.9%101 577 zł62%-65 490 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka68 913 zł124-5.0%105 700 zł60%-69 729 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka98 406 zł92-13.2%30 471 zł67%-58 684 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka76 541 zł100-8.7%97 736 zł62%-61 498 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian97 287 zł83-11.9%45 329 zł68%-53 179 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka105 118 zł87-13.8%17 375 zł70%-54 001 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian90 903 zł87-12.1%61 295 zł67%-55 897 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian84 460 zł92-11.5%73 483 zł64%-60 510 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka66 490 zł116-6.4%113 461 zł59%-70 110 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka111 940 zł83-13.7%1371 zł72%-51 191 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 434 zł83-10.6%79 019 zł66%-54 648 zł0.625
RozwójWstrzymanieObniżka70 432 zł104-8.3%109 330 zł61%-65 862 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka80 376 zł87-10.7%94 057 zł64%-57 298 zł0.650
Bez zmianWstrzymanieObniżka74 134 zł92-10.1%105 448 zł62%-61 860 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka102 272 zł79-15.1%26 379 zł69%-54 445 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 313 zł79-13.4%69 542 zł66%-56 287 zł0.701
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian94 665 zł74-14.1%57 682 zł69%-51 783 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka108 892 zł74-15.8%13 582 zł72%-49 873 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka77 977 zł79-12.1%101 760 zł64%-57 649 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka84 129 zł74-12.8%90 453 zł67%-53 196 zł0.740
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian92 085 zł66-15.4%65 921 zł68%-52 163 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka106 055 zł66-17.1%22 550 zł71%-50 305 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka81 740 zł66-14.1%98 147 zł66%-53 536 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 307 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 96% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.