HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Działdowo

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy19 949 mieszkańcówdochody własne 6550 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.92% do 0.37%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.15% do 30.35%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka79 367 zł133-3.4%17 272 zł70%-51 545 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka83 276 zł121-5.3%13 083 zł73%-47 357 zł0.279
Szeroki programBez zmianPodwyżka76 921 zł124-5.7%25 281 zł70%-50 508 zł0.341
●Bez zmianProgramPodwyżka86 948 zł109-7.2%9139 zł75%-43 413 zł0.364
RozwójProgramBez zmian70 227 zł121-3.4%45 184 zł69%-50 359 zł0.376
●Szeroki programProgramBez zmian66 326 zł133-1.4%49 275 zł67%-54 536 zł0.394
RozwójBez zmianPodwyżka80 814 zł112-7.6%21 198 zł73%-46 338 zł0.398
Bez zmianProgramBez zmian73 889 zł109-5.3%41 336 zł72%-46 427 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka74 392 zł116-7.2%31 955 zł70%-51 142 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian64 267 zł124-3.8%57 693 zł67%-53 391 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian68 150 zł112-5.7%53 621 zł69%-49 233 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka90 753 zł96-9.2%5001 zł78%-39 275 zł0.484
RozwójProgramObniżka60 572 zł121-1.9%69 935 zł66%-52 575 zł0.487
RozwójWstrzymaniePodwyżka78 292 zł104-9.0%27 865 zł72%-46 964 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 468 zł100-9.5%17 359 zł75%-42 413 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian77 683 zł96-7.3%37 318 zł74%-42 303 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka64 227 zł109-3.8%66 095 zł68%-48 651 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian61 971 zł116-5.3%63 814 zł66%-53 954 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian71 795 zł100-7.6%49 792 zł72%-45 320 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka56 678 zł133+0.1%74 018 zł64%-56 743 zł0.523
OgraniczenieProgramObniżka68 012 zł96-5.9%62 147 zł71%-44 538 zł0.539
RozwójWstrzymanieBez zmian65 862 zł104-7.2%59 734 zł69%-49 788 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka58 782 zł112-4.3%77 679 zł66%-51 370 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka54 905 zł124-2.4%81 743 zł64%-55 519 zł0.562
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka81 954 zł92-10.8%24 017 zł75%-43 030 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka62 420 zł100-6.2%73 857 zł68%-47 464 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian81 397 zł83-9.5%33 634 zł77%-38 272 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 255 zł87-11.5%13 349 zł78%-38 297 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian75 570 zł87-9.7%45 833 zł74%-41 218 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian69 514 zł92-9.0%55 897 zł71%-45 865 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka52 783 zł116-3.8%87 450 zł63%-56 029 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka94 480 zł83-11.3%1014 zł79%-35 230 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka71 718 zł83-8.1%58 594 zł73%-40 517 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka56 666 zł104-5.7%83 379 zł65%-51 872 zł0.623
OgraniczenieBez zmianObniżka66 185 zł87-8.3%70 090 zł71%-43 373 zł0.645
Bez zmianWstrzymanieObniżka60 311 zł92-7.6%79 549 zł68%-47 958 zł0.662
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka85 749 zł79-12.8%19 998 zł77%-38 902 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian73 297 zł79-11.0%51 891 zł73%-41 752 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian79 266 zł74-11.7%42 290 zł77%-37 208 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka64 086 zł79-9.7%75 720 zł70%-43 856 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka91 962 zł74-13.5%9589 zł79%-34 273 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka69 873 zł74-10.4%66 555 zł74%-39 374 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian77 002 zł66-13.1%48 326 zł76%-37 733 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka89 465 zł66-14.8%16 178 zł79%-34 868 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka67 782 zł66-11.7%72 177 zł73%-39 846 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 302 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.81 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 88% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.