HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat działdowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy61 003 mieszkańcówdochody własne 7282 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.31% do 0.54%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.96% do 26.37%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne72 157 zł132-3.9%24 520 zł74%-48 361 zł0.288
●RozwójDoinwestowanieAktywne69 231 zł137-3.9%26 635 zł73%-50 459 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne75 021 zł119-5.8%20 419 zł77%-44 252 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne66 312 zł150-2.0%30 790 zł71%-54 631 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne72 059 zł123-6.0%22 605 zł76%-46 407 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne78 216 zł110-6.8%17 936 zł78%-41 777 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne77 797 zł105-7.9%16 449 zł78%-40 260 zł0.392
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne76 833 zł108-8.4%17 358 zł78%-41 170 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne81 011 zł97-8.6%13 907 zł79%-37 748 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian59 387 zł127-4.7%48 698 zł70%-51 581 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian62 365 zł114-6.6%47 066 zł72%-47 440 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian56 590 zł132-4.7%53 105 zł68%-53 630 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian65 427 zł105-7.5%42 322 zł75%-45 019 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne82 496 zł90-10.2%11 289 zł80%-35 110 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 522 zł93-10.6%12 210 zł80%-36 032 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian59 532 zł118-6.8%51 502 zł71%-49 546 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian53 557 zł145-2.7%54 798 zł66%-57 834 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian65 256 zł100-8.6%45 520 zł75%-43 416 zł0.516
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 722 zł83-10.6%10 010 zł81%-33 832 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian64 290 zł103-9.1%46 449 zł75%-44 328 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian68 337 zł92-9.4%40 765 zł77%-40 958 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja52 516 zł123-5.2%64 718 zł68%-53 536 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja55 563 zł110-7.0%62 941 zł70%-49 368 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja58 560 zł101-8.0%58 337 zł72%-46 969 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja49 784 zł128-5.2%68 984 zł66%-55 562 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja52 795 zł114-7.2%67 238 zł68%-51 452 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja46 682 zł141-3.2%70 822 zł64%-59 793 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian69 939 zł85-10.9%40 550 zł78%-38 284 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian68 962 zł88-11.4%41 492 zł77%-39 208 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 112 zł75-12.4%6225 zł83%-30 056 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja58 522 zł96-9.1%61 252 zł72%-45 317 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja57 557 zł99-9.5%62 181 zł72%-46 229 zł0.606
RozwójOgraniczenieRezygnacja61 539 zł88-9.8%56 635 zł75%-42 880 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian71 162 zł78-11.4%39 292 zł79%-37 008 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne88 327 zł68-12.9%4958 zł83%-28 790 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja63 209 zł81-11.4%56 277 zł77%-40 180 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja62 233 zł84-11.8%57 219 zł76%-41 104 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian74 539 zł70-13.1%35 672 zł80%-33 248 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja64 433 zł74-11.8%55 019 zł77%-38 904 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian75 752 zł63-13.6%34 425 zł80%-31 984 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja67 813 zł66-13.6%51 395 zł79%-35 139 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne92 851 zł53-15.1%0 zł86%-23 841 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja69 026 zł59-14.0%50 148 zł79%-33 875 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian80 262 zł48-15.7%29 841 zł83%-27 052 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja73 540 zł44-16.2%45 591 zł82%-28 938 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 274 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.64 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 77% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.