Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kościerski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy72 113 mieszkańcówdochody własne 8290 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.41% do 0.56%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-1.95% do 19.85%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	59 771 zł	132	+5.8%	25 234 zł	81%	-32 090 zł	0.297
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	56 827 zł	137	+5.8%	27 578 zł	80%	-34 435 zł	0.323
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	62 867 zł	119	+3.7%	21 143 zł	83%	-28 000 zł	0.326
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	53 670 zł	150	+7.9%	31 738 zł	78%	-38 595 zł	0.344
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	59 887 zł	123	+3.5%	23 577 zł	82%	-30 397 zł	0.347
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	66 155 zł	110	+2.7%	18 348 zł	85%	-25 205 zł	0.349
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 868 zł	105	+1.4%	17 200 zł	86%	-24 029 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 942 zł	108	+0.9%	18 072 zł	85%	-24 902 zł	0.402
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	47 370 zł	127	+4.9%	44 530 zł	77%	-37 386 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	50 578 zł	114	+2.9%	42 051 zł	79%	-33 246 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	53 732 zł	105	+1.9%	37 779 zł	81%	-30 525 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	44 555 zł	132	+4.9%	48 379 zł	76%	-39 662 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	47 726 zł	118	+2.7%	45 936 zł	77%	-35 575 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	41 286 zł	145	+7.1%	50 925 zł	73%	-43 871 zł	0.497
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	53 691 zł	100	+0.6%	39 673 zł	81%	-29 225 zł	0.515
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	52 762 zł	103	+0.1%	40 559 zł	81%	-30 101 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	40 661 zł	123	+4.4%	56 951 zł	74%	-40 452 zł	0.540
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	43 937 zł	110	+2.4%	54 355 zł	76%	-36 274 zł	0.552
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	47 028 zł	101	+1.3%	50 195 zł	78%	-33 585 zł	0.558
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	37 910 zł	128	+4.4%	60 687 zł	72%	-42 695 zł	0.565
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	41 149 zł	114	+2.2%	58 129 zł	75%	-38 572 zł	0.575
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 573 zł	141	+6.5%	63 351 zł	69%	-46 942 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.