HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat kościerski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy72 113 mieszkańcówdochody własne 8290 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.41% do 0.56%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-1.95% do 19.85%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne59 771 zł132+5.8%25 234 zł81%-32 090 zł0.297
●RozwójDoinwestowanieAktywne56 827 zł137+5.8%27 578 zł80%-34 435 zł0.323
●RozwójBez zmianAktywne62 867 zł119+3.7%21 143 zł83%-28 000 zł0.326
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne53 670 zł150+7.9%31 738 zł78%-38 595 zł0.344
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne59 887 zł123+3.5%23 577 zł82%-30 397 zł0.347
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 155 zł110+2.7%18 348 zł85%-25 205 zł0.349
Bez zmianBez zmianAktywne65 868 zł105+1.4%17 200 zł86%-24 029 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 942 zł108+0.9%18 072 zł85%-24 902 zł0.402
●RozwójOgraniczenieAktywne69 174 zł97+0.6%14 346 zł87%-21 203 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian47 370 zł127+4.9%44 530 zł77%-37 386 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian50 578 zł114+2.9%42 051 zł79%-33 246 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian53 732 zł105+1.9%37 779 zł81%-30 525 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian44 555 zł132+4.9%48 379 zł76%-39 662 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 840 zł90-1.1%11 791 zł89%-18 629 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 901 zł93-1.6%12 676 zł89%-19 515 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian47 726 zł118+2.7%45 936 zł77%-35 575 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian41 286 zł145+7.1%50 925 zł73%-43 871 zł0.497
Bez zmianBez zmianBez zmian53 691 zł100+0.6%39 673 zł81%-29 225 zł0.515
●Bez zmianOgraniczenieAktywne72 101 zł83-1.6%10 476 zł91%-17 315 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian52 762 zł103+0.1%40 559 zł81%-30 101 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian56 864 zł92-0.2%35 385 zł83%-26 472 zł0.532
Szeroki programBez zmianRezygnacja40 661 zł123+4.4%56 951 zł74%-40 452 zł0.540
RozwójBez zmianRezygnacja43 937 zł110+2.4%54 355 zł76%-36 274 zł0.552
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja47 028 zł101+1.3%50 195 zł78%-33 585 zł0.558
RozwójDoinwestowanieRezygnacja37 910 zł128+4.4%60 687 zł72%-42 695 zł0.565
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja41 149 zł114+2.2%58 129 zł75%-38 572 zł0.575
OgraniczenieBez zmianBez zmian58 644 zł85-1.8%34 388 zł85%-23 845 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 573 zł141+6.5%63 351 zł69%-46 942 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian57 703 zł88-2.3%35 289 zł84%-24 735 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja47 118 zł96+0.1%51 862 zł79%-32 217 zł0.592
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 718 zł75-3.5%6488 zł95%-13 335 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja46 190 zł99-0.4%52 748 zł78%-33 092 zł0.601
RozwójOgraniczenieRezygnacja50 228 zł88-0.7%47 685 zł81%-29 495 zł0.604
Bez zmianOgraniczenieBez zmian59 903 zł78-2.3%33 089 zł86%-22 535 zł0.609
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 968 zł68-4.0%5187 zł96%-12 035 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja52 075 zł81-2.3%46 573 zł82%-26 832 zł0.647
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja51 135 zł84-2.8%47 472 zł82%-27 721 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 505 zł70-4.3%29 207 zł89%-18 571 zł0.668
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja53 335 zł74-2.8%45 272 zł83%-25 521 zł0.672
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian64 752 zł63-4.8%27 920 zł89%-17 274 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja56 940 zł66-4.8%41 387 zł86%-21 553 zł0.724
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne81 744 zł53-6.4%0 zł98%-6857 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja58 188 zł59-5.2%40 099 zł86%-20 256 zł0.754
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 513 zł48-7.1%23 008 zł95%-12 115 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja62 952 zł44-7.6%35 182 zł92%-15 092 zł0.848

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 289 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.20 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 57% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.