HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Koczała

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3089 mieszkańcówdochody własne 10 503 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.62% do 0.38%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-12.75% do 42.07%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka263 397 zł133-6.6%22 665 zł72%-93 984 zł0.186
●RozwójProgramPodwyżka268 368 zł121-8.5%17 218 zł74%-88 538 zł0.252
Szeroki programBez zmianPodwyżka254 871 zł124-8.9%53 288 zł72%-92 903 zł0.303
●Szeroki programProgramBez zmian231 732 zł133-4.7%122 461 zł71%-97 745 zł0.344
RozwójProgramBez zmian236 687 zł121-6.6%117 203 zł72%-92 318 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka273 076 zł109-10.3%12 043 zł75%-83 363 zł0.355
RozwójBez zmianPodwyżka259 814 zł112-10.8%48 043 zł73%-87 487 zł0.382
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka248 266 zł116-10.3%74 030 zł72%-94 128 zł0.391
Bez zmianProgramBez zmian241 380 zł109-8.5%112 214 zł72%-87 162 zł0.402
Szeroki programBez zmianBez zmian224 102 zł124-7.1%152 115 zł70%-96 521 zł0.425
RozwójBez zmianBez zmian229 030 zł112-8.9%146 887 zł71%-91 124 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka253 222 zł104-12.1%68 772 zł73%-88 697 zł0.475
RozwójProgramObniżka213 187 zł121-5.2%192 811 zł69%-95 109 zł0.479
●OgraniczenieProgramPodwyżka278 128 zł96-12.3%6421 zł77%-77 741 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka264 495 zł100-12.6%43 066 zł75%-82 343 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian246 413 zł96-10.5%106 972 zł74%-81 564 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka208 244 zł133-3.3%198 056 zł68%-100 521 zł0.494
Szeroki programWstrzymanieBez zmian218 036 zł116-8.5%171 271 zł69%-97 648 zł0.499
Bez zmianProgramObniżka217 869 zł109-7.1%187 924 zł71%-89 968 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian233 696 zł100-10.8%141 928 zł72%-85 999 zł0.526
RozwójWstrzymanieBez zmian222 975 zł104-10.3%166 030 zł71%-92 237 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka201 281 zł124-5.7%225 706 zł68%-99 193 zł0.554
OgraniczenieProgramObniżka222 887 zł96-9.1%183 156 zł72%-84 388 zł0.560
RozwójBez zmianObniżka206 197 zł112-7.6%220 491 zł69%-93 811 zł0.565
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka257 915 zł92-13.9%63 783 zł74%-83 538 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka269 517 zł87-14.5%37 690 zł77%-76 755 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian251 317 zł83-12.6%102 309 zł75%-76 119 zł0.606
Bez zmianBez zmianObniżka210 852 zł100-9.4%215 997 zł71%-88 699 zł0.607
Szeroki programWstrzymanieObniżka195 615 zł116-7.1%243 674 zł67%-100 248 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka283 051 zł83-14.3%1058 zł79%-72 273 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian227 653 zł92-12.1%161 058 zł72%-87 097 zł0.619
OgraniczenieBez zmianBez zmian238 697 zł87-12.7%137 087 zł74%-80 435 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka200 543 zł104-8.9%238 447 zł68%-94 852 zł0.641
Głębokie cięcieProgramObniżka227 777 zł83-11.2%178 507 zł73%-78 960 zł0.648
OgraniczenieBez zmianObniżka215 839 zł87-11.4%211 258 zł72%-83 154 zł0.678
Bez zmianWstrzymanieObniżka205 209 zł92-10.8%233 918 zł70%-89 726 zł0.692
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka262 951 zł79-15.8%58 389 zł75%-77 931 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian232 669 zł79-14.0%156 186 zł73%-81 515 zł0.716
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian243 572 zł74-14.7%132 452 zł75%-75 024 zł0.732
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka274 409 zł74-16.5%32 830 zł78%-71 320 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka210 210 zł79-12.7%229 165 zł72%-84 163 zł0.768
Głębokie cięcieBez zmianObniżka220 699 zł74-13.4%206 636 zł73%-77 760 zł0.770
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka267 858 zł66-17.7%53 508 zł78%-72 479 zł0.823
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian237 557 zł66-16.0%151 538 zł75%-76 086 zł0.827
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka215 084 zł66-14.7%224 530 zł73%-78 751 zł0.863

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 393 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 83% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.