Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat człuchowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy52 747 mieszkańcówdochody własne 8533 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.06% do 0.4%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.57% do 19.62%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	67 162 zł	132	-3.4%	26 059 zł	86%	-25 938 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	64 064 zł	137	-3.4%	28 616 zł	85%	-28 478 zł	0.316
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	70 259 zł	119	-5.3%	21 939 zł	91%	-21 810 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	60 903 zł	150	-1.4%	32 801 zł	83%	-32 680 zł	0.334
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	67 118 zł	123	-5.5%	24 577 zł	88%	-24 412 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 740 zł	110	-6.3%	18 886 zł	93%	-18 765 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	73 252 zł	105	-7.4%	17 968 zł	93%	-17 814 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	72 346 zł	108	-7.9%	18 812 zł	93%	-18 658 zł	0.400
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 592 zł	127	-4.2%	45 802 zł	82%	-32 576 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 811 zł	114	-6.1%	43 119 zł	84%	-28 386 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 633 zł	132	-4.2%	49 724 zł	81%	-35 034 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 147 zł	105	-7.0%	38 710 zł	86%	-25 428 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 809 zł	118	-6.3%	47 090 zł	83%	-30 907 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	47 351 zł	145	-2.2%	52 479 zł	78%	-39 297 zł	0.494
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 926 zł	100	-8.1%	40 574 zł	86%	-24 328 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	59 017 zł	103	-8.6%	41 440 zł	86%	-25 176 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	46 240 zł	123	-4.7%	58 270 zł	79%	-36 393 zł	0.541
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	49 533 zł	110	-6.5%	55 561 zł	82%	-32 158 zł	0.555
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 800 zł	101	-7.5%	51 287 zł	84%	-29 239 zł	0.561
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 351 zł	128	-4.7%	62 079 zł	77%	-38 812 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	46 600 zł	114	-6.7%	59 415 zł	80%	-34 642 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	39 994 zł	141	-2.7%	64 952 zł	75%	-43 120 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.