HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat człuchowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy52 747 mieszkańcówdochody własne 8533 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.06% do 0.4%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.57% do 19.62%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne67 162 zł132-3.4%26 059 zł86%-25 938 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 064 zł137-3.4%28 616 zł85%-28 478 zł0.316
●RozwójBez zmianAktywne70 259 zł119-5.3%21 939 zł91%-21 810 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne60 903 zł150-1.4%32 801 zł83%-32 680 zł0.334
Bez zmianDoinwestowanieAktywne67 118 zł123-5.5%24 577 zł88%-24 412 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 740 zł110-6.3%18 886 zł93%-18 765 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne73 252 zł105-7.4%17 968 zł93%-17 814 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne72 346 zł108-7.9%18 812 zł93%-18 658 zł0.400
●RozwójOgraniczenieAktywne76 755 zł97-8.1%14 850 zł96%-14 729 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 592 zł127-4.2%45 802 zł82%-32 576 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 811 zł114-6.1%43 119 zł84%-28 386 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 633 zł132-4.2%49 724 zł81%-35 034 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 147 zł105-7.0%38 710 zł86%-25 428 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 392 zł90-9.7%12 305 zł98%-12 162 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 472 zł93-10.2%13 163 zł97%-13 021 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 809 zł118-6.3%47 090 zł83%-30 907 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian47 351 zł145-2.2%52 479 zł78%-39 297 zł0.494
Bez zmianBez zmianBez zmian59 926 zł100-8.1%40 574 zł86%-24 328 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 672 zł83-10.2%10 963 zł98%-10 821 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 017 zł103-8.6%41 440 zł86%-25 176 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian63 286 zł92-8.9%36 166 zł89%-21 330 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja46 240 zł123-4.7%58 270 zł79%-36 393 zł0.541
RozwójBez zmianRezygnacja49 533 zł110-6.5%55 561 zł82%-32 158 zł0.555
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 800 zł101-7.5%51 287 zł84%-29 239 zł0.561
RozwójDoinwestowanieRezygnacja43 351 zł128-4.7%62 079 zł77%-38 812 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja46 600 zł114-6.7%59 415 zł80%-34 642 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja39 994 zł141-2.7%64 952 zł75%-43 120 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 047 zł85-10.4%35 115 zł92%-18 698 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 125 zł88-10.9%35 995 zł91%-19 560 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne83 433 zł75-12.0%6755 zł99%-6622 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 721 zł96-8.6%52 988 zł84%-28 058 zł0.596
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 812 zł99-9.1%53 854 zł84%-28 905 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja56 013 zł88-9.3%48 692 zł86%-25 096 zł0.607
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 325 zł78-10.9%33 795 zł92%-17 360 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne84 701 zł68-12.4%5427 zł99%-5296 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 847 zł81-10.9%47 524 zł88%-22 422 zł0.651
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 925 zł84-11.3%48 403 zł86%-23 283 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 070 zł70-12.7%29 763 zł96%-13 179 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 125 zł74-11.3%46 203 zł88%-21 083 zł0.676
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian71 336 zł63-13.1%28 457 zł98%-11 855 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 875 zł66-13.1%42 167 zł92%-16 897 zł0.727
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne89 637 zł53-14.6%0 zł100%121 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 141 zł59-13.5%40 861 zł94%-15 573 zł0.757
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian76 254 zł48-15.3%23 374 zł99%-6459 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 063 zł44-15.7%35 769 zł98%-10 171 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 296 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.82 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 43% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.