HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chojnice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy19 544 mieszkańcówdochody własne 8628 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.54% do 1.84%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-32.27% do 62.32%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka509 326 zł133+11.4%20 510 zł64%-101 090 zł0.157
●RozwójProgramPodwyżka513 694 zł121+9.2%15 791 zł64%-96 371 zł0.240
Szeroki programBez zmianPodwyżka495 244 zł124+8.7%95 186 zł64%-99 042 zł0.282
●Szeroki programProgramBez zmian461 680 zł133+13.6%250 975 zł63%-101 750 zł0.316
RozwójProgramBez zmian466 037 zł121+11.4%246 793 zł63%-97 044 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka517 812 zł109+7.1%11 330 zł66%-91 909 zł0.351
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka485 674 zł116+7.1%141 967 zł63%-99 315 zł0.372
RozwójBez zmianPodwyżka499 589 zł112+6.5%90 601 zł64%-94 349 zł0.372
Bez zmianProgramBez zmian470 145 zł109+9.2%242 856 zł64%-92 596 zł0.398
Szeroki programBez zmianBez zmian448 837 zł124+10.8%323 320 zł63%-99 665 zł0.409
RozwójBez zmianBez zmian453 171 zł112+8.7%319 159 zł63%-94 985 zł0.455
RozwójWstrzymaniePodwyżka490 028 zł104+5.0%137 372 zł64%-94 612 zł0.466
RozwójProgramObniżka430 500 zł121+13.1%422 655 zł63%-97 551 zł0.477
Bez zmianBez zmianPodwyżka503 685 zł100+4.4%86 270 zł66%-89 913 zł0.480
●Szeroki programProgramObniżka426 151 zł133+15.3%426 829 zł62%-102 246 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka522 149 zł96+4.7%6576 zł68%-87 156 zł0.481
Szeroki programWstrzymanieBez zmian440 004 zł116+9.2%367 100 zł63%-99 906 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian474 467 zł96+6.8%238 738 zł65%-87 860 zł0.497
Bez zmianProgramObniżka434 600 zł109+10.8%418 726 zł63%-93 113 zł0.509
Bez zmianBez zmianBez zmian457 256 zł100+6.5%315 243 zł64%-90 562 zł0.529
RozwójWstrzymanieBez zmian444 347 zł104+7.1%362 931 zł63%-95 217 zł0.544
Szeroki programBez zmianObniżka414 236 zł124+12.5%494 944 zł62%-100 134 zł0.552
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka494 133 zł92+2.9%133 248 zł65%-90 165 zł0.573
RozwójBez zmianObniżka418 563 zł112+10.3%490 790 zł62%-95 465 zł0.574
OgraniczenieProgramObniżka438 912 zł96+8.5%414 617 zł63%-88 389 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka507 996 zł87+2.2%82 061 zł68%-85 188 zł0.604
Głębokie cięcieProgramBez zmian478 691 zł83+4.4%234 711 zł67%-83 240 zł0.613
Szeroki programWstrzymanieObniżka405 955 zł116+10.8%536 225 zł62%-100 352 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka526 386 zł83+2.4%1983 zł68%-82 520 zł0.616
Bez zmianBez zmianObniżka422 640 zł100+8.1%486 881 zł63%-91 051 zł0.623
Bez zmianWstrzymanieBez zmian448 440 zł92+5.0%359 007 zł63%-90 784 zł0.624
OgraniczenieBez zmianBez zmian461 553 zł87+4.2%311 148 zł65%-85 855 zł0.629
RozwójWstrzymanieObniżka410 290 zł104+8.7%532 063 zł62%-95 673 zł0.651
Głębokie cięcieProgramObniżka443 126 zł83+6.0%410 599 zł64%-83 781 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka498 454 zł79+0.6%129 131 zł67%-85 428 zł0.696
OgraniczenieBez zmianObniżka426 926 zł87+5.8%482 797 zł63%-86 357 zł0.700
Bez zmianWstrzymanieObniżka414 375 zł92+6.5%528 147 zł63%-91 250 zł0.709
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian452 747 zł79+2.7%354 903 zł64%-86 063 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka512 208 zł74-0.2%78 044 zł68%-80 580 zł0.735
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian465 752 zł74+1.9%307 144 zł67%-81 263 zł0.743
OgraniczenieWstrzymanieObniżka418 672 zł79+4.2%524 053 zł63%-86 542 zł0.791
Głębokie cięcieBez zmianObniżka431 115 zł74+3.4%478 801 zł64%-81 776 zł0.795
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka502 676 zł66-1.6%125 105 zł68%-80 807 zł0.824
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian456 956 zł66+0.3%350 890 zł67%-81 459 zł0.839
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka422 871 zł66+1.9%520 048 zł64%-81 950 zł0.888

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 341 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej -1.24 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 100% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.