HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Chojnice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy38 360 mieszkańcówdochody własne 7069 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.99% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.1% do 24.33%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka65 657 zł133-0.4%17 260 zł78%-37 735 zł0.259
●RozwójProgramPodwyżka69 686 zł121-2.3%12 961 zł79%-33 436 zł0.285
Szeroki programBez zmianPodwyżka63 492 zł124-2.8%23 148 zł78%-37 172 zł0.348
●Bez zmianProgramPodwyżka73 473 zł109-4.3%8908 zł82%-29 383 zł0.366
RozwójProgramBez zmian57 325 zł121-0.4%37 824 zł76%-37 991 zł0.380
RozwójBez zmianPodwyżka67 502 zł112-4.8%18 930 zł79%-32 893 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian53 306 zł133+1.6%42 052 zł73%-42 279 zł0.402
Bez zmianProgramBez zmian61 102 zł109-2.3%33 842 zł78%-33 950 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka61 077 zł116-4.3%28 286 zł77%-38 126 zł0.428
Szeroki programBez zmianBez zmian51 513 zł124-0.9%47 948 zł73%-41 562 zł0.456
RozwójBez zmianBez zmian55 513 zł112-2.8%43 741 zł76%-37 295 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka77 416 zł96-6.4%4646 zł84%-25 118 zł0.484
RozwójProgramObniżka48 189 zł121+1.1%56 747 zł72%-41 351 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian65 033 zł96-4.5%29 665 zł80%-29 700 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka71 271 zł100-6.7%14 957 zł82%-28 861 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka51 959 zł109-0.9%52 774 zł75%-37 319 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka65 094 zł104-6.2%24 060 zł79%-33 838 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian59 272 zł100-4.8%39 779 zł78%-33 274 zł0.518
Szeroki programWstrzymanieBez zmian49 323 zł116-2.3%52 648 zł72%-42 417 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka44 177 zł133+3.2%60 967 zł69%-45 631 zł0.527
OgraniczenieProgramObniżka55 880 zł96-3.0%48 606 zł78%-33 079 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian53 330 zł104-4.3%48 432 zł75%-38 141 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka46 652 zł112-1.4%62 119 zł72%-40 541 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka42 659 zł124+0.6%66 317 zł69%-44 799 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka50 404 zł100-3.3%58 165 zł75%-36 529 zł0.577
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka68 871 zł92-8.1%20 079 zł81%-29 797 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian68 880 zł83-6.7%25 783 zł82%-25 547 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka75 193 zł87-8.7%10 789 zł84%-24 619 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 182 zł87-6.8%35 625 zł81%-29 047 zł0.605
Bez zmianWstrzymanieBez zmian57 097 zł92-6.2%44 463 zł78%-34 112 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka40 636 zł116-0.9%70 691 zł68%-45 582 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka81 275 zł83-8.5%535 zł86%-20 951 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka59 718 zł83-5.2%44 883 zł79%-28 937 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka44 636 zł104-2.8%66 484 zł71%-41 315 zł0.620
OgraniczenieBez zmianObniżka54 305 zł87-5.4%54 111 zł78%-32 313 zł0.640
Bez zmianWstrzymanieObniżka48 395 zł92-4.8%62 523 zł74%-37 294 zł0.658
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka72 803 zł79-10.1%15 900 zł83%-25 544 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian61 016 zł79-8.2%40 298 zł79%-29 874 zł0.696
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian67 008 zł74-9.0%31 914 zł83%-24 917 zł0.714
OgraniczenieWstrzymanieObniżka52 305 zł79-6.8%58 382 zł77%-33 067 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianObniżka58 122 zł74-7.6%50 467 zł80%-28 193 zł0.729
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka79 032 zł74-10.8%6865 zł86%-20 475 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian64 851 zł66-10.4%36 502 zł82%-25 733 zł0.805
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka56 132 zł66-9.0%54 730 zł79%-28 937 zł0.819
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka76 650 zł66-12.1%11 891 zł85%-21 389 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 312 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.23 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.