Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chojnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy95 536 mieszkańcówdochody własne 8201 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.83% do 0.58%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-5.2% do 26.94%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	91 568 zł	132	+3.7%	25 467 zł	78%	-45 664 zł	0.274
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	88 356 zł	137	+3.7%	27 694 zł	77%	-47 892 zł	0.299
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	85 480 zł	150	+5.8%	31 972 zł	75%	-52 169 zł	0.312
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	94 383 zł	119	+1.6%	21 259 zł	79%	-41 456 zł	0.312
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	91 136 zł	123	+1.4%	23 580 zł	79%	-43 739 zł	0.332
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	97 935 zł	110	+0.6%	18 584 zł	80%	-38 781 zł	0.339
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	97 106 zł	105	-0.6%	17 202 zł	81%	-37 370 zł	0.388
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	96 177 zł	108	-1.1%	18 074 zł	80%	-38 244 zł	0.395
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	76 392 zł	127	+2.8%	54 168 zł	75%	-49 740 zł	0.448
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	79 342 zł	114	+0.8%	52 781 zł	77%	-45 493 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	73 331 zł	132	+2.8%	59 093 zł	73%	-51 909 zł	0.474
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	82 738 zł	105	-0.2%	47 439 zł	78%	-42 880 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	70 320 zł	145	+4.9%	60 547 zł	71%	-56 225 zł	0.486
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	76 245 zł	118	+0.6%	57 734 zł	75%	-47 718 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	82 198 zł	100	-1.4%	51 486 zł	79%	-41 367 zł	0.519
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	81 267 zł	103	-1.9%	52 376 zł	78%	-42 244 zł	0.528
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	68 226 zł	123	+2.3%	72 931 zł	71%	-52 171 zł	0.545
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	71 256 zł	110	+0.3%	71 377 zł	74%	-47 893 zł	0.561
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	74 576 zł	101	-0.7%	66 197 zł	75%	-45 307 zł	0.567
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	65 241 zł	128	+2.3%	77 693 zł	70%	-54 314 zł	0.570
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	62 150 zł	141	+4.4%	79 314 zł	68%	-58 662 zł	0.582
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	68 234 zł	114	+0.1%	76 168 zł	73%	-50 093 zł	0.585

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.