HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat chojnicki

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy95 536 mieszkańcówdochody własne 8201 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.83% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.2% do 26.94%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne91 568 zł132+3.7%25 467 zł78%-45 664 zł0.274
●RozwójDoinwestowanieAktywne88 356 zł137+3.7%27 694 zł77%-47 892 zł0.299
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne85 480 zł150+5.8%31 972 zł75%-52 169 zł0.312
●RozwójBez zmianAktywne94 383 zł119+1.6%21 259 zł79%-41 456 zł0.312
Bez zmianDoinwestowanieAktywne91 136 zł123+1.4%23 580 zł79%-43 739 zł0.332
●Szeroki programOgraniczenieAktywne97 935 zł110+0.6%18 584 zł80%-38 781 zł0.339
Bez zmianBez zmianAktywne97 106 zł105-0.6%17 202 zł81%-37 370 zł0.388
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne96 177 zł108-1.1%18 074 zł80%-38 244 zł0.395
●RozwójOgraniczenieAktywne100 674 zł97-1.4%14 463 zł82%-34 661 zł0.420
Szeroki programBez zmianBez zmian76 392 zł127+2.8%54 168 zł75%-49 740 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian79 342 zł114+0.8%52 781 zł77%-45 493 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian73 331 zł132+2.8%59 093 zł73%-51 909 zł0.474
Szeroki programOgraniczenieBez zmian82 738 zł105-0.2%47 439 zł78%-42 880 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne102 064 zł90-3.0%11 792 zł82%-31 970 zł0.483
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian70 320 zł145+4.9%60 547 zł71%-56 225 zł0.486
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne101 123 zł93-3.5%12 678 zł82%-32 857 zł0.488
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian76 245 zł118+0.6%57 734 zł75%-47 718 zł0.492
●Bez zmianOgraniczenieAktywne103 323 zł83-3.5%10 478 zł83%-30 657 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian82 198 zł100-1.4%51 486 zł79%-41 367 zł0.519
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian81 267 zł103-1.9%52 376 zł78%-42 244 zł0.528
RozwójOgraniczenieBez zmian85 612 zł92-2.2%46 137 zł79%-38 720 zł0.535
Szeroki programBez zmianRezygnacja68 226 zł123+2.3%72 931 zł71%-52 171 zł0.545
RozwójBez zmianRezygnacja71 256 zł110+0.3%71 377 zł74%-47 893 zł0.561
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja74 576 zł101-0.7%66 197 zł75%-45 307 zł0.567
RozwójDoinwestowanieRezygnacja65 241 zł128+2.3%77 693 zł70%-54 314 zł0.570
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja62 150 zł141+4.4%79 314 zł68%-58 662 zł0.582
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja68 234 zł114+0.1%76 168 zł73%-50 093 zł0.585
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 139 zł85-3.8%46 220 zł80%-35 987 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian86 196 zł88-4.3%47 123 zł79%-36 878 zł0.593
●LikwidacjaBez zmianAktywne106 929 zł75-5.5%6488 zł86%-26 675 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja74 192 zł96-1.9%69 916 zł77%-43 737 zł0.604
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja73 261 zł99-2.4%70 805 zł75%-44 613 zł0.613
Bez zmianOgraniczenieBez zmian88 396 zł78-4.3%44 923 zł81%-34 678 zł0.614
RozwójOgraniczenieRezygnacja77 530 zł88-2.7%64 727 zł78%-41 115 zł0.615
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne108 177 zł68-5.9%5188 zł86%-25 376 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja79 136 zł81-4.3%64 645 zł79%-38 352 zł0.659
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja78 194 zł84-4.8%65 547 zł79%-39 242 zł0.667
LikwidacjaBez zmianBez zmian91 987 zł70-6.2%41 055 zł82%-30 713 zł0.673
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja80 394 zł74-4.8%63 347 zł79%-37 042 zł0.684
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian93 232 zł63-6.7%39 771 zł83%-29 416 zł0.705
LikwidacjaBez zmianRezygnacja83 989 zł66-6.7%59 476 zł81%-33 072 zł0.735
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne112 942 zł53-8.3%0 zł90%-20 197 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja85 234 zł59-7.1%58 191 zł82%-31 776 zł0.765
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian97 980 zł48-9.0%34 941 zł86%-24 256 zł0.807
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja89 986 zł44-9.5%53 392 zł84%-26 611 zł0.857

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.34 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 65% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.