HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Gdynia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy240 084 mieszkańcówdochody własne 10 178 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.72% do 0.04%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.23% do 20.24%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka70 531 zł133+1.0%20 684 zł78%-46 948 zł0.253
●RozwójProgramPodwyżka75 354 zł121-1.0%15 472 zł81%-41 744 zł0.282
Szeroki programBez zmianPodwyżka67 520 zł124-1.5%27 842 zł78%-46 915 zł0.346
●Bez zmianProgramPodwyżka79 917 zł109-3.0%10 528 zł83%-36 808 zł0.366
RozwójProgramBez zmian59 809 zł121+1.0%44 138 zł76%-48 644 zł0.377
●Szeroki programProgramBez zmian55 000 zł133+3.0%49 248 zł73%-53 831 zł0.395
RozwójBez zmianPodwyżka72 316 zł112-3.4%22 746 zł80%-41 742 zł0.400
Bez zmianProgramBez zmian64 358 zł109-1.0%39 294 zł78%-43 725 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka64 240 zł116-3.0%33 922 zł77%-48 603 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian52 463 zł124+0.5%55 931 zł72%-53 567 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian57 244 zł112-1.5%50 851 zł75%-48 411 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka84 791 zł96-5.1%5194 zł85%-31 484 zł0.484
RozwójProgramObniżka48 326 zł121+2.5%65 563 zł72%-53 733 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian69 214 zł96-3.1%34 083 zł81%-38 421 zł0.488
Bez zmianProgramObniżka52 865 zł109+0.5%60 730 zł74%-48 826 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka76 853 zł100-5.4%17 915 zł81%-36 835 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka69 047 zł104-4.9%28 814 zł79%-43 417 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian61 767 zł100-3.4%46 036 zł77%-43 521 zł0.519
Szeroki programWstrzymanieBez zmian49 471 zł116-1.0%61 503 zł72%-55 108 zł0.520
●Szeroki programProgramObniżka43 528 zł133+4.6%70 661 zł68%-58 908 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka57 708 zł96-1.7%55 534 zł77%-43 537 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian54 263 zł104-3.0%56 411 zł74%-49 939 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka46 112 zł112+0.0%71 646 zł70%-53 329 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka41 341 zł124+2.0%76 715 zł67%-58 474 zł0.560
Bez zmianBez zmianObniżka50 625 zł100-2.0%66 843 zł73%-48 451 zł0.579
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka73 595 zł92-6.8%23 971 zł81%-38 498 zł0.580
Głębokie cięcieProgramBez zmian73 949 zł83-5.4%29 259 zł83%-33 256 zł0.595
OgraniczenieBez zmianPodwyżka81 696 zł87-7.4%12 718 zł85%-31 545 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian66 593 zł87-5.6%40 859 zł80%-38 251 zł0.606
Bez zmianWstrzymanieBez zmian58 796 zł92-4.9%51 584 zł77%-45 036 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka38 562 zł116+0.5%81 908 zł66%-59 905 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka89 543 zł83-7.2%0 zł87%-26 299 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka62 431 zł83-3.9%50 910 zł79%-38 387 zł0.617
RozwójWstrzymanieObniżka43 344 zł104-1.5%76 828 zł69%-54 749 zł0.622
OgraniczenieBez zmianObniżka55 437 zł87-4.1%61 729 zł77%-43 197 zł0.641
Bez zmianWstrzymanieObniżka47 867 zł92-3.4%72 013 zł72%-49 859 zł0.661
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka78 451 zł79-8.8%18 759 zł83%-33 191 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian63 635 zł79-7.0%46 392 zł79%-39 751 zł0.698
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian71 299 zł74-7.7%36 268 zł83%-33 119 zł0.715
OgraniczenieWstrzymanieObniżka52 692 zł79-5.6%66 836 zł76%-44 589 zł0.730
Głębokie cięcieBez zmianObniżka60 131 zł74-6.3%57 289 zł79%-38 079 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka86 419 zł74-9.6%7858 zł86%-26 393 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian68 354 zł66-9.1%41 670 zł81%-34 604 zł0.807
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka83 187 zł66-10.9%13 767 zł86%-28 025 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka57 398 zł66-7.7%62 315 zł78%-39 457 zł0.822

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 380 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.47 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.