Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Gdańsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy488 651 mieszkańcówdochody własne 11 096 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.86% do 2.11%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.83% do 17.88%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	65 653 zł	132	+11.7%	29 919 zł	79%	-47 470 zł	0.290
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	62 226 zł	137	+11.7%	32 705 zł	77%	-50 225 zł	0.315
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	69 110 zł	119	+9.5%	25 208 zł	81%	-42 740 zł	0.323
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	58 688 zł	150	+13.9%	37 506 zł	76%	-55 048 zł	0.333
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	65 636 zł	123	+9.3%	28 074 zł	79%	-45 569 zł	0.342
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	73 122 zł	110	+8.4%	21 691 zł	83%	-39 242 zł	0.346
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	72 443 zł	105	+7.1%	20 665 zł	83%	-38 173 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	71 638 zł	108	+6.6%	21 389 zł	83%	-38 899 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	50 261 zł	127	+10.8%	53 057 zł	75%	-54 476 zł	0.452
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	53 855 zł	114	+8.6%	50 121 zł	76%	-49 685 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 993 zł	132	+10.8%	57 526 zł	74%	-57 144 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	57 701 zł	105	+7.6%	44 931 zł	78%	-46 282 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	50 538 zł	118	+8.4%	54 646 zł	75%	-52 426 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 318 zł	145	+13.0%	60 553 zł	70%	-62 029 zł	0.493
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	57 323 zł	100	+6.3%	47 329 zł	79%	-45 055 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	56 514 zł	103	+5.8%	48 075 zł	78%	-45 785 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	41 851 zł	123	+10.3%	67 842 zł	71%	-58 618 zł	0.543
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 529 zł	110	+8.1%	64 843 zł	74%	-53 779 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	49 297 zł	101	+7.0%	59 821 zł	75%	-50 416 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 662 zł	128	+10.3%	72 178 zł	69%	-61 245 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 290 zł	114	+7.9%	69 226 zł	71%	-56 480 zł	0.579
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	34 903 zł	141	+12.5%	75 344 zł	64%	-66 177 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 334 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.