HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Gdańsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy488 651 mieszkańcówdochody własne 11 096 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.86% do 2.11%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.83% do 17.88%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne65 653 zł132+11.7%29 919 zł79%-47 470 zł0.290
●RozwójDoinwestowanieAktywne62 226 zł137+11.7%32 705 zł77%-50 225 zł0.315
●RozwójBez zmianAktywne69 110 zł119+9.5%25 208 zł81%-42 740 zł0.323
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne58 688 zł150+13.9%37 506 zł76%-55 048 zł0.333
Bez zmianDoinwestowanieAktywne65 636 zł123+9.3%28 074 zł79%-45 569 zł0.342
●Szeroki programOgraniczenieAktywne73 122 zł110+8.4%21 691 zł83%-39 242 zł0.346
Bez zmianBez zmianAktywne72 443 zł105+7.1%20 665 zł83%-38 173 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne71 638 zł108+6.6%21 389 zł83%-38 899 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne76 477 zł97+6.3%17 083 zł85%-34 631 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian50 261 zł127+10.8%53 057 zł75%-54 476 zł0.452
RozwójBez zmianBez zmian53 855 zł114+8.6%50 121 zł76%-49 685 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 993 zł132+10.8%57 526 zł74%-57 144 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian57 701 zł105+7.6%44 931 zł78%-46 282 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne78 333 zł90+4.5%14 109 zł86%-31 631 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne77 512 zł93+4.0%14 852 zł85%-32 376 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian50 538 zł118+8.4%54 646 zł75%-52 426 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 318 zł145+13.0%60 553 zł70%-62 029 zł0.493
Bez zmianBez zmianBez zmian57 323 zł100+6.3%47 329 zł79%-45 055 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne79 712 zł83+4.0%12 652 zł86%-30 176 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian56 514 zł103+5.8%48 075 zł78%-45 785 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian61 193 zł92+5.5%42 145 zł80%-41 607 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja41 851 zł123+10.3%67 842 zł71%-58 618 zł0.543
RozwójBez zmianRezygnacja45 529 zł110+8.1%64 843 zł74%-53 779 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja49 297 zł101+7.0%59 821 zł75%-50 416 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja38 662 zł128+10.3%72 178 zł69%-61 245 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja42 290 zł114+7.9%69 226 zł71%-56 480 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja34 903 zł141+12.5%75 344 zł64%-66 177 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian63 189 zł85+3.7%41 036 zł82%-38 541 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian62 365 zł88+3.2%41 809 zł81%-39 289 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne84 100 zł75+1.9%7696 zł90%-25 232 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja49 080 zł96+5.8%62 060 zł76%-49 103 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja48 272 zł99+5.2%62 814 zł75%-49 832 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja52 873 zł88+4.9%57 018 zł77%-45 694 zł0.608
Bez zmianOgraniczenieBez zmian64 565 zł78+3.2%39 609 zł82%-37 089 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne85 463 zł68+1.4%6257 zł92%-23 795 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja54 952 zł81+3.2%55 770 zł79%-42 582 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja54 127 zł84+2.7%56 542 zł79%-43 330 zł0.658
LikwidacjaBez zmianBez zmian68 933 zł70+1.1%34 888 zł85%-32 169 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja56 327 zł74+2.7%54 342 zł80%-41 130 zł0.677
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian70 292 zł63+0.6%33 478 zł85%-30 735 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja60 701 zł66+0.6%49 616 zł82%-36 203 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 095 zł53-1.1%0 zł96%-17 551 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja62 061 zł59+0.1%48 206 zł83%-34 769 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian75 902 zł48-1.9%27 670 zł89%-24 517 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja67 676 zł44-2.4%42 392 zł86%-28 545 zł0.851

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 334 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.96 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 62% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.