HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Dzierzgoń

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8509 mieszkańcówdochody własne 9118 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.2% do -0.07%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów3.33% do 21.02%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka93 989 zł133-6.8%19 800 zł99%-10 604 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka98 594 zł121-8.6%14 799 zł99%-5611 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka90 447 zł124-9.1%26 484 zł98%-11 537 zł0.336
●Bez zmianProgramPodwyżka102 944 zł109-10.5%10 060 zł100%-881 zł0.363
RozwójProgramBez zmian81 793 zł121-6.8%41 503 zł96%-14 952 zł0.371
●Szeroki programProgramBez zmian77 202 zł133-4.9%46 363 zł93%-19 928 zł0.385
RozwójBez zmianPodwyżka95 028 zł112-10.9%21 555 zł99%-6571 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian86 130 zł109-8.6%36 904 zł98%-10 238 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka86 945 zł116-10.5%32 134 zł98%-13 716 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian74 167 zł124-7.3%52 586 zł92%-20 558 zł0.448
RozwójBez zmianBez zmian78 734 zł112-9.1%47 753 zł96%-15 608 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka107 566 zł96-12.4%4963 zł100%4205 zł0.483
RozwójProgramObniżka69 378 zł121-5.4%61 587 zł91%-21 843 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka91 536 zł104-12.3%27 192 zł99%-8737 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka99 355 zł100-12.7%16 886 zł100%-1866 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian90 735 zł96-10.7%31 983 zł99%-5172 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka73 705 zł109-7.3%56 998 zł94%-17 140 zł0.491
Szeroki programWstrzymanieBez zmian70 972 zł116-8.6%57 783 zł91%-22 547 zł0.516
●Szeroki programProgramObniżka64 797 zł133-3.5%66 435 zł86%-26 807 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian83 048 zł100-10.9%43 180 zł98%-10 920 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka78 297 zł96-9.3%52 091 zł98%-12 090 zł0.541
RozwójWstrzymanieBez zmian75 549 zł104-10.5%52 939 zł94%-17 586 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka66 695 zł112-7.7%67 247 zł90%-22 275 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka62 138 zł124-5.8%72 069 zł86%-27 212 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka95 873 zł92-14.0%22 511 zł99%-4020 zł0.579
Bez zmianBez zmianObniżka70 998 zł100-9.6%62 685 zł94%-17 599 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian95 228 zł83-12.7%27 390 zł100%-238 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka103 950 zł87-14.6%11 913 zł100%3190 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian87 626 zł87-12.9%38 288 zł99%-5885 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 872 zł92-12.3%48 354 zł98%-12 885 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 170 zł116-7.3%76 912 zł85%-29 062 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka112 076 zł83-14.5%0 zł100%9159 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka82 779 zł83-11.4%47 663 zł99%-7171 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka63 737 zł104-9.1%72 079 zł88%-24 113 zł0.626
OgraniczenieBez zmianObniżka75 564 zł87-11.6%57 820 zł98%-12 579 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka68 051 zł92-10.9%67 506 zł92%-19 424 zł0.667
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka100 481 zł79-15.9%17 549 zł100%1052 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian84 463 zł79-14.2%43 449 zł99%-7834 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian92 093 zł74-14.9%33 898 zł100%-980 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka108 434 zł74-16.6%7301 zł100%8115 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka72 629 zł79-12.9%62 614 zł96%-14 389 zł0.738
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 019 zł74-13.6%53 581 zł99%-7689 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian88 943 zł66-16.2%38 943 zł100%-2915 zł0.810
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka104 977 zł66-17.9%12 820 zł100%5991 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka77 096 zł66-14.9%58 273 zł99%-9484 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 362 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.