Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tczewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy110 511 mieszkańcówdochody własne 6922 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.66% do 0.67%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-2.1% do 20.9%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	51 932 zł	132	-0.1%	23 449 zł	80%	-31 681 zł	0.306
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	54 902 zł	119	-2.1%	19 577 zł	82%	-27 805 zł	0.331
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	49 257 zł	137	-0.1%	25 603 zł	78%	-33 824 zł	0.332
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	52 194 zł	123	-2.3%	21 801 zł	81%	-29 997 zł	0.353
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	57 806 zł	110	-3.1%	17 103 zł	84%	-25 334 zł	0.353
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	46 236 zł	150	+1.9%	29 528 zł	76%	-37 759 zł	0.356
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	57 789 zł	105	-4.2%	15 830 zł	85%	-24 035 zł	0.397
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	56 806 zł	108	-4.7%	16 763 zł	84%	-24 969 zł	0.406
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	41 384 zł	127	-0.9%	40 230 zł	76%	-35 837 zł	0.454
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	44 451 zł	114	-2.9%	37 790 zł	78%	-31 920 zł	0.467
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	47 240 zł	105	-3.8%	33 989 zł	80%	-29 511 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	38 820 zł	132	-0.9%	43 724 zł	74%	-37 923 zł	0.481
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	41 854 zł	118	-3.1%	41 327 zł	76%	-34 055 zł	0.491
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	35 702 zł	145	+1.1%	46 257 zł	71%	-41 899 zł	0.502
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	47 435 zł	100	-5.0%	35 500 zł	81%	-28 108 zł	0.513
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	46 450 zł	103	-5.5%	36 451 zł	80%	-29 045 zł	0.524
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	35 707 zł	123	-1.4%	51 081 zł	73%	-38 242 zł	0.537
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	38 833 zł	110	-3.4%	48 602 zł	76%	-34 294 zł	0.547
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	41 567 zł	101	-4.3%	44 900 zł	77%	-31 911 zł	0.554
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	33 199 zł	128	-1.4%	54 487 zł	71%	-40 301 zł	0.562
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 291 zł	114	-3.5%	52 041 zł	74%	-36 403 zł	0.571
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	30 022 zł	141	+0.6%	57 023 zł	67%	-44 308 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.