HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat tczewski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy110 511 mieszkańcówdochody własne 6922 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.66% do 0.67%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-2.1% do 20.9%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne51 932 zł132-0.1%23 449 zł80%-31 681 zł0.306
●RozwójBez zmianAktywne54 902 zł119-2.1%19 577 zł82%-27 805 zł0.331
●RozwójDoinwestowanieAktywne49 257 zł137-0.1%25 603 zł78%-33 824 zł0.332
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne52 194 zł123-2.3%21 801 zł81%-29 997 zł0.353
●Szeroki programOgraniczenieAktywne57 806 zł110-3.1%17 103 zł84%-25 334 zł0.353
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne46 236 zł150+1.9%29 528 zł76%-37 759 zł0.356
Bez zmianBez zmianAktywne57 789 zł105-4.2%15 830 zł85%-24 035 zł0.397
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne56 806 zł108-4.7%16 763 zł84%-24 969 zł0.406
●RozwójOgraniczenieAktywne60 710 zł97-5.0%13 301 zł86%-21 533 zł0.427
Szeroki programBez zmianBez zmian41 384 zł127-0.9%40 230 zł76%-35 837 zł0.454
RozwójBez zmianBez zmian44 451 zł114-2.9%37 790 zł78%-31 920 zł0.467
Szeroki programOgraniczenieBez zmian47 240 zł105-3.8%33 989 zł80%-29 511 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian38 820 zł132-0.9%43 724 zł74%-37 923 zł0.481
●OgraniczenieBez zmianAktywne62 330 zł90-6.6%10 874 zł87%-19 088 zł0.487
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian41 854 zł118-3.1%41 327 zł76%-34 055 zł0.491
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne61 336 zł93-7.1%11 819 zł86%-20 034 zł0.493
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian35 702 zł145+1.1%46 257 zł71%-41 899 zł0.502
Bez zmianBez zmianBez zmian47 435 zł100-5.0%35 500 zł81%-28 108 zł0.513
●Bez zmianOgraniczenieAktywne63 536 zł83-7.1%9619 zł89%-17 834 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian46 450 zł103-5.5%36 451 zł80%-29 045 zł0.524
RozwójOgraniczenieBez zmian50 242 zł92-5.7%31 685 zł82%-25 668 zł0.530
Szeroki programBez zmianRezygnacja35 707 zł123-1.4%51 081 zł73%-38 242 zł0.537
RozwójBez zmianRezygnacja38 833 zł110-3.4%48 602 zł76%-34 294 zł0.547
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja41 567 zł101-4.3%44 900 zł77%-31 911 zł0.554
RozwójDoinwestowanieRezygnacja33 199 zł128-1.4%54 487 zł71%-40 301 zł0.562
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja36 291 zł114-3.5%52 041 zł74%-36 403 zł0.571
OgraniczenieBez zmianBez zmian51 961 zł85-7.3%30 702 zł84%-23 179 zł0.579
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja30 022 zł141+0.6%57 023 zł67%-44 308 zł0.582
Bez zmianBez zmianRezygnacja41 876 zł96-5.5%46 210 zł78%-30 452 zł0.586
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian50 965 zł88-7.8%31 664 zł83%-24 127 zł0.587
●LikwidacjaBez zmianAktywne66 792 zł75-8.9%6009 zł93%-14 232 zł0.595
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja40 890 zł99-5.9%47 161 zł77%-31 388 zł0.597
RozwójOgraniczenieRezygnacja44 628 zł88-6.2%42 493 zł80%-28 037 zł0.599
Bez zmianOgraniczenieBez zmian53 165 zł78-7.8%29 464 zł85%-21 927 zł0.607
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne67 988 zł68-9.4%4766 zł95%-12 989 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja46 405 zł81-7.8%41 408 zł81%-25 518 zł0.642
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja45 409 zł84-8.3%42 370 zł81%-26 466 zł0.651
LikwidacjaBez zmianBez zmian56 408 zł70-9.7%25 990 zł87%-18 339 zł0.666
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja47 609 zł74-8.3%40 170 zł83%-24 266 zł0.667
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian57 602 zł63-10.1%24 763 zł88%-17 099 zł0.698
LikwidacjaBez zmianRezygnacja50 856 zł66-10.1%36 692 zł85%-20 674 zł0.720
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja52 050 zł59-10.6%35 465 zł86%-19 434 zł0.750
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne72 365 zł53-11.6%0 zł98%-8232 zł0.750
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian61 965 zł48-12.4%20 281 zł95%-12 357 zł0.801
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja56 416 zł44-12.8%30 983 zł92%-14 688 zł0.845

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 269 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.44 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 60% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.