HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kaliska

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy5268 mieszkańcówdochody własne 8195 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.04% do 0.94%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.89% do 30.5%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka101 532 zł133+3.9%19 073 zł71%-61 914 zł0.234
●RozwójProgramPodwyżka105 829 zł121+1.9%14 444 zł73%-57 285 zł0.273
Szeroki programBez zmianPodwyżka98 136 zł124+1.4%29 972 zł71%-60 932 zł0.333
●Bez zmianProgramPodwyżka109 878 zł109-0.2%10 070 zł75%-52 911 zł0.362
RozwójProgramBez zmian89 598 zł121+3.9%55 364 zł69%-60 908 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian85 313 zł133+6.0%59 885 zł67%-65 524 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka102 412 zł112-0.7%25 462 zł73%-56 327 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian93 637 zł109+1.9%51 096 zł72%-56 548 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka94 879 zł116-0.2%38 511 zł70%-61 794 zł0.416
Szeroki programBez zmianBez zmian82 396 zł124+3.4%70 910 zł67%-64 413 zł0.446
RozwójBez zmianBez zmian86 660 zł112+1.4%66 413 zł69%-59 821 zł0.465
●OgraniczenieProgramPodwyżka114 134 zł96-2.3%5419 zł77%-48 260 zł0.483
RozwójProgramObniżka77 590 zł121+5.5%86 625 zł66%-63 582 zł0.485
RozwójWstrzymaniePodwyżka99 163 zł104-2.1%33 992 zł72%-57 179 zł0.485
Bez zmianBez zmianPodwyżka106 440 zł100-2.6%21 205 zł75%-51 976 zł0.486
OgraniczenieProgramBez zmian97 879 zł96-0.4%46 577 zł73%-51 913 zł0.490
Bez zmianProgramObniżka81 620 zł109+3.4%82 366 zł68%-59 231 zł0.493
Szeroki programWstrzymanieBez zmian79 427 zł116+1.9%78 753 zł66%-65 191 zł0.514
●Szeroki programProgramObniżka73 312 zł133+7.6%91 137 zł64%-68 188 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian90 677 zł100-0.7%62 168 zł72%-55 484 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka85 851 zł96+1.1%77 939 zł70%-54 609 zł0.543
RozwójWstrzymanieBez zmian83 700 zł104-0.2%74 246 zł68%-60 589 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka75 007 zł112+2.9%96 800 zł66%-62 400 zł0.556
Szeroki programBez zmianObniżka70 751 zł124+4.9%101 288 zł64%-66 982 zł0.559
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka103 199 zł92-4.1%29 726 zł74%-52 819 zł0.578
Bez zmianBez zmianObniżka79 016 zł100+0.8%92 564 zł68%-58 073 zł0.586
Głębokie cięcieProgramBez zmian102 025 zł83-2.6%42 474 zł76%-47 391 zł0.598
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 672 zł87-4.8%16 698 zł77%-47 352 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian94 895 zł87-2.8%57 732 zł73%-50 877 zł0.610
Bez zmianWstrzymanieBez zmian87 725 zł92-2.1%69 992 zł70%-56 242 zł0.610
Szeroki programWstrzymanieObniżka67 997 zł116+3.4%108 610 zł64%-67 697 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka118 294 zł83-4.6%950 zł79%-43 722 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka89 988 zł83-1.2%73 995 zł73%-50 099 zł0.626
RozwójWstrzymanieObniżka72 261 zł104+1.4%104 113 zł65%-63 106 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka83 224 zł87-1.3%88 366 zł70%-53 479 zł0.651
Bez zmianWstrzymanieObniżka76 278 zł92-0.7%99 868 zł67%-58 769 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka107 442 zł79-6.2%25 207 zł76%-48 182 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian91 954 zł79-4.3%65 489 zł73%-51 622 zł0.702
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian99 018 zł74-5.0%53 800 zł76%-46 382 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka114 808 zł74-6.9%12 502 zł79%-42 841 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka80 496 zł79-2.8%95 597 zł70%-54 162 zł0.740
Głębokie cięcieBez zmianObniżka87 336 zł74-3.6%84 444 zł73%-48 995 zł0.741
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian96 086 zł66-6.5%61 543 zł75%-47 115 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka111 588 zł66-8.3%20 943 zł79%-43 658 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka84 618 zł66-5.0%91 666 zł72%-49 667 zł0.832

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 335 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 3.36 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 86% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.