Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Słupsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy84 767 mieszkańcówdochody własne 11 297 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.12%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów0.12% do 17.08%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	68 854 zł	132	-4.7%	30 695 zł	85%	-36 319 zł	0.287
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	65 260 zł	137	-4.7%	33 722 zł	84%	-39 323 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	72 374 zł	119	-6.6%	25 982 zł	86%	-31 593 zł	0.321
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	61 654 zł	150	-2.7%	38 522 zł	81%	-44 146 zł	0.328
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	68 722 zł	123	-6.7%	29 115 zł	85%	-34 681 zł	0.340
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	76 607 zł	110	-7.5%	22 166 zł	89%	-27 790 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	75 756 zł	105	-8.6%	21 465 zł	90%	-27 044 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	74 978 zł	108	-9.1%	22 160 zł	89%	-27 741 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	52 398 zł	127	-5.4%	53 558 zł	79%	-45 176 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 064 zł	114	-7.3%	50 379 zł	82%	-40 372 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	48 973 zł	132	-5.4%	58 025 zł	77%	-48 076 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 122 zł	105	-8.2%	45 136 zł	84%	-36 681 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	45 222 zł	145	-3.5%	61 300 zł	75%	-52 976 zł	0.491
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	52 579 zł	118	-7.5%	54 915 zł	80%	-43 356 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	59 590 zł	100	-9.3%	47 360 zł	84%	-35 745 zł	0.518
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	58 809 zł	103	-9.8%	48 068 zł	84%	-36 446 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	43 381 zł	123	-5.9%	67 992 zł	75%	-50 338 zł	0.544
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	47 137 zł	110	-7.8%	64 696 zł	78%	-45 478 zł	0.558
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	51 111 zł	101	-8.7%	59 616 zł	80%	-41 834 zł	0.563
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 040 zł	128	-5.9%	72 329 zł	75%	-53 188 zł	0.568
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 735 zł	114	-8.0%	69 092 zł	75%	-48 413 zł	0.581
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 199 zł	141	-4.0%	75 740 zł	72%	-58 145 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.