HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat m. Słupsk

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy84 767 mieszkańcówdochody własne 11 297 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.04% do 0.12%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.12% do 17.08%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 854 zł132-4.7%30 695 zł85%-36 319 zł0.287
●RozwójDoinwestowanieAktywne65 260 zł137-4.7%33 722 zł84%-39 323 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne72 374 zł119-6.6%25 982 zł86%-31 593 zł0.321
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne61 654 zł150-2.7%38 522 zł81%-44 146 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne68 722 zł123-6.7%29 115 zł85%-34 681 zł0.340
●Szeroki programOgraniczenieAktywne76 607 zł110-7.5%22 166 zł89%-27 790 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne75 756 zł105-8.6%21 465 zł90%-27 044 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne74 978 zł108-9.1%22 160 zł89%-27 741 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne80 020 zł97-9.3%17 564 zł92%-23 187 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian52 398 zł127-5.4%53 558 zł79%-45 176 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 064 zł114-7.3%50 379 zł82%-40 372 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian48 973 zł132-5.4%58 025 zł77%-48 076 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 122 zł105-8.2%45 136 zł84%-36 681 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne81 895 zł90-10.9%14 645 zł94%-20 239 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne81 100 zł93-11.3%15 359 zł94%-20 955 zł0.489
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian45 222 zł145-3.5%61 300 zł75%-52 976 zł0.491
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian52 579 zł118-7.5%54 915 zł80%-43 356 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian59 590 zł100-9.3%47 360 zł84%-35 745 zł0.518
●Bez zmianOgraniczenieAktywne83 300 zł83-11.3%13 159 zł96%-18 755 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian58 809 zł103-9.8%48 068 zł84%-36 446 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian63 681 zł92-10.1%42 078 zł85%-31 999 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja43 381 zł123-5.9%67 992 zł75%-50 338 zł0.544
RozwójBez zmianRezygnacja47 137 zł110-7.8%64 696 zł78%-45 478 zł0.558
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja51 111 zł101-8.7%59 616 zł80%-41 834 zł0.563
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 040 zł128-5.9%72 329 zł75%-53 188 zł0.568
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 735 zł114-8.0%69 092 zł75%-48 413 zł0.581
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 199 zł141-4.0%75 740 zł72%-58 145 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 704 zł85-11.6%40 753 zł87%-28 968 zł0.584
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 906 zł88-12.0%41 496 zł86%-29 688 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne87 904 zł75-13.1%7974 zł98%-13 582 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja50 752 zł96-9.8%61 666 zł80%-40 795 zł0.600
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja49 971 zł99-10.2%62 389 zł80%-41 495 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja54 760 zł88-10.5%56 552 zł83%-37 096 zł0.610
Bez zmianOgraniczenieBez zmian67 106 zł78-12.0%39 296 zł88%-27 488 zł0.612
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne89 292 zł68-13.5%6508 zł98%-12 117 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja56 872 zł81-12.0%55 092 zł84%-34 010 zł0.654
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 074 zł84-12.5%55 833 zł84%-34 729 zł0.660
LikwidacjaBez zmianBez zmian71 689 zł70-13.8%34 329 zł92%-22 339 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja58 274 zł74-12.5%53 633 zł84%-32 529 zł0.680
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian73 075 zł63-14.2%32 890 zł93%-20 878 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja62 863 zł66-14.2%48 661 zł87%-27 374 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne95 160 zł53-15.7%0 zł99%-5624 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 249 zł59-14.7%47 221 zł88%-25 912 zł0.760
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian78 919 zł48-16.4%26 807 zł97%-14 410 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja70 100 zł44-16.8%41 116 zł93%-19 437 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 345 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.68 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 46% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.