HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Kobylnica

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy14 504 mieszkańcówdochody własne 8012 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności1.33% do 3.92%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-9.12% do 23.55%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 950 zł133+35.2%18 156 zł71%-50 749 zł0.263
●RozwójProgramPodwyżka66 069 zł121+32.6%13 728 zł73%-46 322 zł0.287
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 923 zł124+31.9%24 202 zł71%-49 799 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 943 zł109+30.0%9553 zł76%-42 146 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 769 zł121+35.2%40 374 zł68%-50 131 zł0.382
RozwójBez zmianPodwyżka64 020 zł112+29.4%19 859 zł73%-45 395 zł0.401
●Szeroki programProgramBez zmian49 659 zł133+37.8%44 697 zł66%-54 547 zł0.405
Bez zmianProgramBez zmian57 634 zł109+32.6%36 300 zł71%-45 965 zł0.411
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka57 581 zł116+30.0%29 686 zł69%-50 550 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian48 001 zł124+34.5%51 173 zł66%-53 467 zł0.458
RozwójBez zmianBez zmian52 089 zł112+31.9%46 873 zł68%-49 075 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 980 zł96+27.3%5150 zł79%-37 743 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian61 660 zł96+29.8%32 024 zł74%-41 576 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 873 zł100+26.9%15 798 zł76%-41 243 zł0.488
RozwójProgramObniżka44 680 zł121+37.2%60 971 zł65%-52 941 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka48 539 zł109+34.5%56 904 zł67%-48 784 zł0.490
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 685 zł104+27.5%25 369 zł72%-46 139 zł0.490
Bez zmianBez zmianBez zmian55 934 zł100+29.4%42 823 zł71%-44 933 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 881 zł116+32.6%56 217 zł65%-54 136 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 577 zł133+39.8%65 288 zł63%-57 350 zł0.530
OgraniczenieProgramObniżka52 557 zł96+31.7%52 638 zł71%-44 405 zł0.535
RozwójWstrzymanieBez zmian49 976 zł104+30.0%51 910 zł68%-49 735 zł0.546
RozwójBez zmianObniżka43 274 zł112+33.9%66 878 zł65%-51 790 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka39 192 zł124+36.5%71 171 zł63%-56 175 zł0.563
Bez zmianBez zmianObniżka47 111 zł100+31.3%62 835 zł67%-47 656 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka65 544 zł92+25.0%21 302 zł75%-41 979 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 601 zł83+26.9%28 037 zł77%-37 288 zł0.594
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 935 zł87+26.6%38 574 zł74%-40 572 zł0.604
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 886 zł87+24.2%11 537 zł79%-36 868 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 827 zł92+27.5%47 852 zł71%-45 586 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka37 237 zł116+34.5%75 862 zł62%-56 782 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 490 zł83+28.8%48 801 zł74%-40 126 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 931 zł83+24.4%903 zł79%-33 442 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka41 325 zł104+31.9%71 562 zł64%-52 389 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka51 105 zł87+28.5%58 695 zł71%-43 305 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka45 169 zł92+29.4%67 512 zł67%-48 248 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka69 566 zł79+22.4%17 032 zł78%-37 593 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 837 zł79+24.8%43 594 zł74%-41 214 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 852 zł74+23.8%34 786 zł77%-36 310 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka49 171 zł79+26.6%63 312 zł70%-43 886 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka55 014 zł74+25.7%54 957 zł74%-39 052 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 813 zł74+21.4%7548 zł80%-32 593 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 762 zł66+22.0%39 748 zł77%-36 942 zł0.803
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka53 088 zł66+23.8%59 566 zł73%-39 624 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka73 501 zł66+19.6%12 984 zł79%-33 309 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 320 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 1.60 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 87% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.