HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Główczyce

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy8182 mieszkańcówdochody własne 8731 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-3.24% do 0.27%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-3.02% do 23.68%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka78 382 zł133-10.0%19 658 zł78%-49 164 zł0.248
●RozwójProgramPodwyżka82 911 zł121-11.8%14 713 zł80%-44 220 zł0.280
Szeroki programBez zmianPodwyżka75 352 zł124-12.2%27 335 zł78%-48 970 zł0.342
●Bez zmianProgramPodwyżka87 188 zł109-13.5%10 028 zł82%-39 535 zł0.365
RozwójProgramBez zmian67 713 zł121-10.0%44 395 zł77%-50 109 zł0.375
●Szeroki programProgramBez zmian63 198 zł133-8.1%49 161 zł75%-55 037 zł0.392
RozwójBez zmianPodwyżka79 858 zł112-14.0%22 453 zł80%-44 051 zł0.399
Bez zmianProgramBez zmian71 977 zł109-11.8%39 886 zł78%-45 441 zł0.409
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka72 179 zł116-13.5%33 593 zł77%-50 483 zł0.424
Szeroki programBez zmianBez zmian60 627 zł124-10.4%56 434 zł74%-54 640 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian65 120 zł112-12.2%51 693 zł77%-49 737 zł0.466
●OgraniczenieProgramPodwyżka91 724 zł96-15.4%4993 zł84%-34 499 zł0.484
RozwójProgramObniżka56 481 zł121-8.6%66 857 zł73%-54 452 zł0.484
OgraniczenieProgramBez zmian76 496 zł96-13.7%35 071 zł80%-40 426 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka84 113 zł100-15.7%17 829 zł82%-39 391 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka76 695 zł104-15.3%28 697 zł79%-45 551 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka60 735 zł109-10.4%62 359 zł76%-49 797 zł0.489
Szeroki programWstrzymanieBez zmian57 733 zł116-11.8%62 209 zł73%-56 022 zł0.519
Bez zmianBez zmianBez zmian69 361 zł100-14.0%47 209 zł78%-45 094 zł0.519
●Szeroki programProgramObniżka51 976 zł133-6.7%71 613 zł70%-59 368 zł0.520
OgraniczenieProgramObniżka65 241 zł96-12.4%57 558 zł77%-44 798 zł0.537
RozwójWstrzymanieBez zmian62 236 zł104-13.5%57 457 zł76%-51 106 zł0.548
RozwójBez zmianObniżka54 228 zł112-10.9%73 505 zł73%-53 931 zł0.552
Szeroki programBez zmianObniżka49 745 zł124-9.0%78 235 zł69%-58 821 zł0.560
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka80 960 zł92-17.0%24 061 zł81%-40 878 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka58 460 zł100-12.6%69 031 zł76%-49 300 zł0.581
Głębokie cięcieProgramBez zmian80 906 zł83-15.7%30 598 zł83%-35 542 zł0.596
OgraniczenieBez zmianPodwyżka88 623 zł87-17.6%12 938 zł84%-34 383 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 854 zł87-15.9%42 423 zł80%-40 108 zł0.607
Bez zmianWstrzymanieBez zmian66 487 zł92-15.3%52 961 zł77%-46 451 zł0.609
Szeroki programWstrzymanieObniżka47 058 zł116-10.4%83 620 zł68%-60 106 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka96 150 zł83-17.4%163 zł87%-29 595 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka69 639 zł83-14.4%53 262 zł80%-39 929 zł0.619
RozwójWstrzymanieObniżka51 551 zł104-12.2%78 878 zł71%-55 204 zł0.624
OgraniczenieBez zmianObniżka62 940 zł87-14.6%64 346 zł77%-44 330 zł0.644
Bez zmianWstrzymanieObniżka55 792 zł92-14.0%74 394 zł75%-50 561 zł0.663
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka85 483 zł79-18.8%19 206 zł83%-35 854 zł0.694
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian70 993 zł79-17.1%48 162 zł80%-41 449 zł0.700
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian78 240 zł74-17.8%38 155 zł83%-35 252 zł0.716
OgraniczenieWstrzymanieObniżka60 285 zł79-15.9%69 613 zł77%-45 575 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka93 024 zł74-19.5%8433 zł87%-29 507 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka67 314 zł74-16.5%60 166 zł80%-39 489 zł0.734
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian75 390 zł66-19.1%43 800 zł82%-36 577 zł0.808
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka89 897 zł66-20.7%14 601 zł85%-30 962 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka64 671 zł66-17.8%65 422 zł78%-40 718 zł0.825

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 355 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.74 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 66% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.