HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Cewice

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy7475 mieszkańcówdochody własne 11 428 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.09% do 0.93%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.47% do 20.12%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka99 330 zł133+3.6%22 354 zł91%-28 706 zł0.237
●RozwójProgramPodwyżka104 456 zł121+1.6%16 753 zł94%-23 115 zł0.274
Szeroki programBez zmianPodwyżka95 223 zł124+1.0%30 506 zł90%-29 577 zł0.335
●Bez zmianProgramPodwyżka109 316 zł109-0.5%11 428 zł96%-17 800 zł0.363
RozwójProgramBez zmian85 415 zł121+3.6%48 584 zł86%-32 943 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian80 304 zł133+5.7%54 023 zł84%-38 515 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka100 319 zł112-1.0%24 993 zł93%-24 019 zł0.396
Bez zmianProgramBez zmian90 260 zł109+1.6%43 418 zł90%-27 646 zł0.408
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka91 163 zł116-0.5%37 298 zł87%-31 981 zł0.419
Szeroki programBez zmianBez zmian76 774 zł124+3.1%61 646 zł84%-39 064 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian81 855 zł112+1.0%56 240 zł86%-33 526 zł0.465
RozwójProgramObniżka71 349 zł121+5.2%72 500 zł82%-40 191 zł0.483
●OgraniczenieProgramPodwyżka114 544 zł96-2.6%5634 zł98%-12 019 zł0.483
RozwójWstrzymaniePodwyżka96 271 zł104-2.4%31 770 zł92%-26 410 zł0.487
Bez zmianBez zmianPodwyżka105 150 zł100-2.9%19 754 zł96%-18 737 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian95 468 zł96-0.7%37 824 zł93%-21 889 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka76 182 zł109+3.1%67 347 zł85%-34 909 zł0.491
●Szeroki programProgramObniżka66 249 zł133+7.3%77 926 zł80%-45 750 zł0.514
Szeroki programWstrzymanieBez zmian73 063 zł116+1.6%67 915 zł82%-41 267 zł0.516
Bez zmianBez zmianBez zmian86 670 zł100-1.0%51 108 zł88%-28 262 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka81 376 zł96+0.8%61 769 zł87%-29 169 zł0.540
RozwójWstrzymanieBez zmian78 156 zł104-0.5%62 497 zł85%-35 714 zł0.549
RozwójBez zmianObniżka68 215 zł112+2.6%79 454 zł82%-40 537 zł0.554
Szeroki programBez zmianObniżka63 146 zł124+4.6%84 846 zł79%-46 061 zł0.558
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka101 114 zł92-4.4%26 527 zł95%-21 113 zł0.580
Bez zmianBez zmianObniżka73 019 zł100+0.5%74 334 zł84%-35 287 zł0.585
Głębokie cięcieProgramBez zmian100 543 zł83-2.9%32 624 zł96%-16 289 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka110 344 zł87-5.0%14 138 zł98%-12 994 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian91 844 zł87-3.1%45 551 zł93%-22 543 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian82 982 zł92-2.4%57 351 zł87%-30 437 zł0.611
Szeroki programWstrzymanieObniżka59 694 zł116+3.1%90 694 zł79%-48 115 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka119 637 zł83-4.8%0 zł99%-6396 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka86 437 zł83-1.4%56 766 zł92%-23 585 zł0.623
RozwójWstrzymanieObniżka64 775 zł104+1.0%85 289 zł81%-42 576 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka78 179 zł87-1.6%68 809 zł86%-29 585 zł0.649
Bez zmianWstrzymanieObniżka69 590 zł92-1.0%80 156 zł84%-37 313 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka106 323 zł79-6.5%20 932 zł97%-15 352 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian88 172 zł79-4.6%51 778 zł92%-24 699 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian96 886 zł74-5.3%40 609 zł96%-16 980 zł0.719
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka115 404 zł74-7.2%8932 zł99%-7408 zł0.733
OgraniczenieWstrzymanieObniżka74 764 zł79-3.1%74 600 zł86%-31 593 zł0.739
Głębokie cięcieBez zmianObniżka83 207 zł74-3.9%64 047 zł91%-24 039 zł0.739
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian93 227 zł66-6.7%46 705 zł95%-19 119 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka111 397 zł66-8.6%15 592 zł99%-9749 zł0.820
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka79 806 zł66-5.3%69 723 zł89%-26 030 zł0.831

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 406 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.92 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 28% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.