Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lęborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy63 448 mieszkańcówdochody własne 9680 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-1.68% do 0.75%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów2.04% do 16.99%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	68 023 zł	132	+0.2%	27 587 zł	94%	-17 908 zł	0.289
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	64 742 zł	137	+0.2%	30 423 zł	92%	-20 721 zł	0.314
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	71 278 zł	119	-1.8%	23 350 zł	98%	-13 658 zł	0.322
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	61 415 zł	150	+2.2%	34 737 zł	89%	-25 054 zł	0.332
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	67 951 zł	123	-2.0%	26 267 zł	96%	-16 539 zł	0.341
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	75 039 zł	110	-2.8%	19 906 zł	99%	-10 227 zł	0.345
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	74 418 zł	105	-3.9%	19 271 zł	99%	-9555 zł	0.393
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	73 561 zł	108	-4.4%	20 058 zł	99%	-10 343 zł	0.399
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	53 373 zł	127	-0.6%	47 151 zł	86%	-26 433 zł	0.451
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	56 759 zł	114	-2.6%	44 109 zł	91%	-22 106 zł	0.469
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	50 242 zł	132	-0.6%	51 101 zł	85%	-29 146 zł	0.477
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	60 363 zł	105	-3.5%	39 561 zł	92%	-18 780 zł	0.478
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	53 581 zł	118	-2.8%	48 115 zł	88%	-24 888 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	46 784 zł	145	+1.4%	54 225 zł	83%	-33 556 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	60 029 zł	100	-4.7%	41 201 zł	93%	-17 925 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	59 169 zł	103	-5.2%	41 999 zł	92%	-18 717 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	45 401 zł	123	-1.1%	59 339 zł	83%	-31 301 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	48 868 zł	110	-3.1%	56 181 zł	86%	-26 920 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	52 398 zł	101	-4.0%	51 742 zł	88%	-23 642 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	42 346 zł	128	-1.1%	63 178 zł	82%	-33 967 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	45 765 zł	114	-3.3%	60 077 zł	84%	-29 655 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	38 808 zł	141	+0.9%	66 418 zł	79%	-38 430 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.