HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat lęborski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy63 448 mieszkańcówdochody własne 9680 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-1.68% do 0.75%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów2.04% do 16.99%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne68 023 zł132+0.2%27 587 zł94%-17 908 zł0.289
●RozwójDoinwestowanieAktywne64 742 zł137+0.2%30 423 zł92%-20 721 zł0.314
●RozwójBez zmianAktywne71 278 zł119-1.8%23 350 zł98%-13 658 zł0.322
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne61 415 zł150+2.2%34 737 zł89%-25 054 zł0.332
Bez zmianDoinwestowanieAktywne67 951 zł123-2.0%26 267 zł96%-16 539 zł0.341
●Szeroki programOgraniczenieAktywne75 039 zł110-2.8%19 906 zł99%-10 227 zł0.345
Bez zmianBez zmianAktywne74 418 zł105-3.9%19 271 zł99%-9555 zł0.393
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne73 561 zł108-4.4%20 058 zł99%-10 343 zł0.399
●RozwójOgraniczenieAktywne78 203 zł97-4.7%15 761 zł99%-6081 zł0.423
Szeroki programBez zmianBez zmian53 373 zł127-0.6%47 151 zł86%-26 433 zł0.451
RozwójBez zmianBez zmian56 759 zł114-2.6%44 109 zł91%-22 106 zł0.469
RozwójDoinwestowanieBez zmian50 242 zł132-0.6%51 101 zł85%-29 146 zł0.477
Szeroki programOgraniczenieBez zmian60 363 zł105-3.5%39 561 zł92%-18 780 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne79 929 zł90-6.3%13 177 zł100%-3473 zł0.485
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne79 057 zł93-6.8%13 980 zł100%-4277 zł0.490
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian53 581 zł118-2.8%48 115 zł88%-24 888 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian46 784 zł145+1.4%54 225 zł83%-33 556 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian60 029 zł100-4.7%41 201 zł93%-17 925 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne81 257 zł83-6.8%11 780 zł100%-2077 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian59 169 zł103-5.2%41 999 zł92%-18 717 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian63 659 zł92-5.5%36 621 zł96%-14 557 zł0.533
Szeroki programBez zmianRezygnacja45 401 zł123-1.1%59 339 zł83%-31 301 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja48 868 zł110-3.1%56 181 zł86%-26 920 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja52 398 zł101-4.0%51 742 zł88%-23 642 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja42 346 zł128-1.1%63 178 zł82%-33 967 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja45 765 zł114-3.3%60 077 zł84%-29 655 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja38 808 zł141+0.9%66 418 zł79%-38 430 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian65 519 zł85-7.1%35 232 zł98%-11 868 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian64 644 zł88-7.5%36 060 zł98%-12 676 zł0.590
●LikwidacjaBez zmianAktywne85 329 zł75-8.6%7209 zł100%2483 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja52 217 zł96-5.2%53 192 zł88%-22 687 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja51 357 zł99-5.7%54 003 zł88%-23 478 zł0.605
RozwójOgraniczenieRezygnacja55 774 zł88-5.9%48 765 zł92%-19 365 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian66 844 zł78-7.5%33 860 zł98%-10 476 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne86 643 zł68-9.1%5829 zł100%3862 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja57 712 zł81-7.5%47 317 zł93%-16 623 zł0.652
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja56 837 zł84-8.0%48 144 zł92%-17 431 zł0.659
LikwidacjaBez zmianBez zmian70 899 zł70-9.4%29 484 zł99%-5936 zł0.669
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja59 037 zł74-8.0%45 944 zł95%-15 231 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian72 210 zł63-9.8%28 127 zł100%-4560 zł0.702
LikwidacjaBez zmianRezygnacja63 097 zł66-9.8%41 563 zł98%-10 685 zł0.728
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne91 924 zł53-11.4%0 zł100%9679 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja64 408 zł59-10.3%40 206 zł99%-9309 zł0.758
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian77 470 zł48-12.1%22 662 zł100%1235 zł0.804
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja69 674 zł44-12.5%34 722 zł100%-3508 zł0.852

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 315 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.94 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 19% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.