HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Bytów

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy24 841 mieszkańcówdochody własne 7443 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.81% do 0.5%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.95% do 20.87%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka61 516 zł133+2.9%17 259 zł84%-26 436 zł0.262
●RozwójProgramPodwyżka65 625 zł121+0.8%12 862 zł86%-22 039 zł0.286
Szeroki programBez zmianPodwyżka59 403 zł124+0.3%22 317 zł84%-26 284 zł0.350
●Bez zmianProgramPodwyżka69 490 zł109-1.2%8714 zł90%-17 891 zł0.367
RozwójProgramBez zmian53 318 zł121+2.9%34 560 zł81%-27 900 zł0.381
RozwójBez zmianPodwyżka63 492 zł112-1.7%17 970 zł86%-21 909 zł0.402
●Szeroki programProgramBez zmian49 219 zł133+4.9%38 875 zł78%-32 285 zł0.404
Bez zmianProgramBez zmian57 173 zł109+0.8%30 492 zł85%-23 764 zł0.410
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka56 985 zł116-1.2%26 708 zł82%-27 522 zł0.429
Szeroki programBez zmianBez zmian47 479 zł124+2.3%43 610 zł78%-31 940 zł0.457
RozwójBez zmianBez zmian51 558 zł112+0.3%39 316 zł81%-27 577 zł0.467
●OgraniczenieProgramPodwyżka73 527 zł96-3.3%4336 zł95%-13 512 zł0.484
RozwójProgramObniżka44 226 zł121+4.4%50 837 zł78%-32 223 zł0.487
OgraniczenieProgramBez zmian61 197 zł96-1.4%26 213 zł87%-19 401 zł0.488
Bez zmianBez zmianPodwyżka67 339 zł100-3.6%13 907 zł89%-17 783 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka48 074 zł109+2.3%46 777 zł81%-28 096 zł0.489
RozwójWstrzymaniePodwyżka61 082 zł104-3.1%22 394 zł85%-23 138 zł0.491
Bez zmianBez zmianBez zmian55 394 zł100-1.7%35 269 zł84%-23 463 zł0.517
Szeroki programWstrzymanieBez zmian45 286 zł116+0.8%47 664 zł78%-33 056 zł0.521
●Szeroki programProgramObniżka40 135 zł133+6.5%55 144 zł76%-36 599 zł0.528
OgraniczenieProgramObniżka52 088 zł96+0.1%42 509 zł84%-23 744 zł0.534
RozwójWstrzymanieBez zmian49 373 zł104-1.2%43 361 zł81%-28 684 zł0.547
RozwójBez zmianObniżka42 742 zł112+1.8%55 116 zł78%-31 757 zł0.551
Szeroki programBez zmianObniżka38 670 zł124+3.9%59 402 zł76%-36 112 zł0.562
Bez zmianBez zmianObniżka46 570 zł100-0.2%51 078 zł81%-27 652 zł0.576
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka64 936 zł92-5.1%18 328 zł88%-19 002 zł0.579
Głębokie cięcieProgramBez zmian65 133 zł83-3.6%22 206 zł92%-15 139 zł0.594
OgraniczenieBez zmianPodwyżka71 353 zł87-5.7%9638 zł95%-13 429 zł0.604
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 395 zł87-3.8%31 015 zł87%-19 124 zł0.604
Bez zmianWstrzymanieBez zmian53 217 zł92-3.1%39 307 zł83%-24 561 zł0.606
Szeroki programWstrzymanieObniżka36 645 zł116+2.3%63 170 zł74%-37 138 zł0.615
Głębokie cięcieProgramObniżka56 015 zł83-2.2%38 642 zł86%-19 493 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka77 475 zł83-5.5%116 zł97%-9236 zł0.616
RozwójWstrzymanieObniżka40 724 zł104+0.3%58 876 zł77%-32 774 zł0.619
OgraniczenieBez zmianObniżka50 562 zł87-2.4%46 863 zł84%-23 325 zł0.638
Bez zmianWstrzymanieObniżka44 560 zł92-1.7%54 830 zł80%-28 660 zł0.656
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka68 960 zł79-7.1%14 049 zł93%-14 637 zł0.693
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian57 228 zł79-5.3%35 041 zł86%-20 211 zł0.695
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian63 310 zł74-6.0%27 179 zł92%-14 887 zł0.713
OgraniczenieWstrzymanieObniżka48 561 zł79-3.8%50 576 zł82%-24 322 zł0.725
Głębokie cięcieBez zmianObniżka54 468 zł74-4.6%43 137 zł86%-19 098 zł0.727
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka75 279 zł74-7.9%5615 zł97%-9177 zł0.733
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian61 151 zł66-7.4%31 115 zł90%-15 962 zł0.804
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka52 476 zł66-6.0%46 788 zł86%-20 084 zł0.817
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka72 896 zł66-9.3%9934 zł96%-10 374 zł0.819

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 319 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.21 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.