HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Borzytuchom

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3602 mieszkańcówdochody własne 12 490 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.05% do 3.31%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-5.92% do 34.61%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka246 783 zł133+22.7%23 173 zł82%-63 929 zł0.191
●RozwójProgramPodwyżka252 048 zł121+20.4%17 376 zł83%-58 143 zł0.254
Szeroki programBez zmianPodwyżka238 502 zł124+19.8%47 355 zł82%-63 840 zł0.306
●Szeroki programProgramBez zmian215 210 zł133+25.2%103 177 zł80%-71 327 zł0.348
RozwójProgramBez zmian220 460 zł121+22.7%97 592 zł81%-65 559 zł0.352
●Bez zmianProgramPodwyżka257 041 zł109+18.0%11 861 zł84%-52 639 zł0.356
RozwójBez zmianPodwyżka243 734 zł112+17.4%41 790 zł83%-58 092 zł0.383
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka231 958 zł116+18.0%63 900 zł81%-65 746 zł0.394
Bez zmianProgramBez zmian225 439 zł109+20.4%92 286 zł82%-60 074 zł0.403
Szeroki programBez zmianBez zmian207 840 zł124+22.1%126 016 zł79%-70 989 zł0.428
RozwójBez zmianBez zmian213 057 zł112+19.8%120 468 zł81%-65 259 zł0.460
RozwójWstrzymaniePodwyżka237 201 zł104+15.7%58 323 zł82%-59 983 zł0.476
RozwójProgramObniżka197 067 zł121+24.5%157 689 zł79%-71 030 zł0.480
●OgraniczenieProgramPodwyżka262 421 zł96+15.5%5847 zł86%-46 639 zł0.482
Bez zmianBez zmianPodwyżka248 695 zł100+15.1%36 504 zł84%-52 624 zł0.483
OgraniczenieProgramBez zmian230 799 zł96+17.8%86 534 zł83%-54 098 zł0.493
●Szeroki programProgramObniżka191 828 zł133+27.0%163 262 zł78%-76 783 zł0.497
Szeroki programWstrzymanieBez zmian201 841 zł116+20.4%141 255 zł79%-72 735 zł0.501
Bez zmianProgramObniżka202 035 zł109+22.1%152 394 zł80%-65 558 zł0.501
Bez zmianBez zmianBez zmian218 003 zł100+17.4%115 197 zł82%-59 810 zł0.525
RozwójWstrzymanieBez zmian207 069 zł104+18.0%135 694 zł80%-66 991 zł0.547
Szeroki programBez zmianObniżka185 135 zł124+23.9%184 455 zł78%-76 261 zł0.555
OgraniczenieProgramObniżka207 382 zł96+19.5%146 875 zł81%-59 599 zł0.559
RozwójBez zmianObniżka190 341 zł112+21.5%178 919 zł79%-70 545 zł0.564
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka242 173 zł92+13.4%53 025 zł83%-54 501 zł0.576
OgraniczenieBez zmianPodwyżka254 037 zł87+12.7%30 773 zł86%-46 666 zł0.604
Bez zmianBez zmianObniżka195 276 zł100+19.2%173 661 zł80%-65 110 zł0.605
Głębokie cięcieProgramBez zmian236 022 zł83+15.1%81 427 zł85%-48 286 zł0.605
Szeroki programWstrzymanieObniżka179 541 zł116+22.1%198 718 zł77%-77 890 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka267 661 zł83+12.9%65 zł89%-40 805 zł0.616
Bez zmianWstrzymanieBez zmian212 026 zł92+15.7%130 412 zł81%-61 528 zł0.618
OgraniczenieBez zmianBez zmian223 326 zł87+14.9%109 672 zł83%-53 875 zł0.620
RozwójWstrzymanieObniżka184 758 zł104+19.8%193 170 zł79%-72 161 zł0.639
Głębokie cięcieProgramObniżka212 591 zł83+16.9%141 931 zł82%-53 803 zł0.645
OgraniczenieBez zmianObniżka200 586 zł87+16.6%168 513 zł81%-59 193 zł0.675
Bez zmianWstrzymanieObniżka189 704 zł92+17.4%187 900 zł79%-66 711 zł0.689
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka247 529 zł79+11.0%47 278 zł85%-48 526 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian217 363 zł79+13.2%124 826 zł82%-55 576 zł0.714
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian228 512 zł74+12.3%104 750 zł84%-48 104 zł0.731
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka259 240 zł74+10.1%25 533 zł89%-40 873 zł0.734
OgraniczenieWstrzymanieObniżka195 027 zł79+14.9%182 689 zł80%-60 777 zł0.765
Głębokie cięcieBez zmianObniżka205 758 zł74+14.0%163 603 zł82%-53 438 zł0.766
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka252 746 zł66+8.5%41 982 zł87%-42 716 zł0.822
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian222 562 zł66+10.7%119 891 zł83%-49 789 zł0.825
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka200 213 zł66+12.3%177 767 zł82%-55 006 zł0.859

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 418 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 7.37 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 54% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.