Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wejherowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy230 818 mieszkańcówdochody własne 7423 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności0.05% do 2.13%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.12% do 22.09%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	60 178 zł	132	+16.9%	23 772 zł	79%	-35 508 zł	0.299
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	57 416 zł	137	+16.9%	25 894 zł	77%	-37 626 zł	0.325
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	63 115 zł	119	+14.6%	19 820 zł	81%	-31 557 zł	0.327
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	54 425 zł	150	+19.2%	29 903 zł	75%	-41 639 zł	0.347
●	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	60 324 zł	123	+14.4%	22 018 zł	79%	-33 719 zł	0.348
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	66 129 zł	110	+13.5%	17 351 zł	82%	-29 087 zł	0.350
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	65 971 zł	105	+12.2%	15 999 zł	83%	-27 709 zł	0.395
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	64 998 zł	108	+11.6%	16 921 zł	82%	-28 632 zł	0.403
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	48 791 zł	127	+16.0%	43 118 zł	75%	-39 380 zł	0.453
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	51 831 zł	114	+13.7%	40 979 zł	77%	-35 391 zł	0.468
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	54 723 zł	105	+12.6%	36 855 zł	79%	-32 981 zł	0.478
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	46 147 zł	132	+16.0%	46 922 zł	73%	-41 443 zł	0.479
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	49 158 zł	118	+13.5%	44 809 zł	76%	-37 499 zł	0.492
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	43 053 zł	145	+18.3%	49 121 zł	70%	-45 494 zł	0.498
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	54 791 zł	100	+11.3%	38 923 zł	79%	-31 505 zł	0.514
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	53 816 zł	103	+10.7%	39 861 zł	79%	-32 430 zł	0.525
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	42 672 zł	123	+15.4%	55 750 zł	72%	-41 637 zł	0.539
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	45 776 zł	110	+13.2%	53 493 zł	75%	-37 618 zł	0.550
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	48 608 zł	101	+12.0%	49 483 zł	76%	-35 233 zł	0.557
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	40 088 zł	128	+15.4%	59 440 zł	70%	-43 674 zł	0.564
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	43 161 zł	114	+12.9%	57 210 zł	73%	-39 701 zł	0.574
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	36 932 zł	141	+17.7%	61 756 zł	67%	-47 755 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.