HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat wejherowski

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy230 818 mieszkańcówdochody własne 7423 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności0.05% do 2.13%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.12% do 22.09%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (13)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne60 178 zł132+16.9%23 772 zł79%-35 508 zł0.299
●RozwójDoinwestowanieAktywne57 416 zł137+16.9%25 894 zł77%-37 626 zł0.325
●RozwójBez zmianAktywne63 115 zł119+14.6%19 820 zł81%-31 557 zł0.327
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne54 425 zł150+19.2%29 903 zł75%-41 639 zł0.347
●Bez zmianDoinwestowanieAktywne60 324 zł123+14.4%22 018 zł79%-33 719 zł0.348
●Szeroki programOgraniczenieAktywne66 129 zł110+13.5%17 351 zł82%-29 087 zł0.350
Bez zmianBez zmianAktywne65 971 zł105+12.2%15 999 zł83%-27 709 zł0.395
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne64 998 zł108+11.6%16 921 zł82%-28 632 zł0.403
●RozwójOgraniczenieAktywne68 997 zł97+11.3%13 478 zł84%-25 214 zł0.425
Szeroki programBez zmianBez zmian48 791 zł127+16.0%43 118 zł75%-39 380 zł0.453
RozwójBez zmianBez zmian51 831 zł114+13.7%40 979 zł77%-35 391 zł0.468
Szeroki programOgraniczenieBez zmian54 723 zł105+12.6%36 855 zł79%-32 981 zł0.478
RozwójDoinwestowanieBez zmian46 147 zł132+16.0%46 922 zł73%-41 443 zł0.479
●OgraniczenieBez zmianAktywne70 572 zł90+9.4%10 987 zł85%-22 705 zł0.486
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian49 158 zł118+13.5%44 809 zł76%-37 499 zł0.492
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne69 589 zł93+8.9%11 921 zł85%-23 640 zł0.492
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian43 053 zł145+18.3%49 121 zł70%-45 494 zł0.498
Bez zmianBez zmianBez zmian54 791 zł100+11.3%38 923 zł79%-31 505 zł0.514
●Bez zmianOgraniczenieAktywne71 789 zł83+8.9%9721 zł86%-21 440 zł0.521
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian53 816 zł103+10.7%39 861 zł79%-32 430 zł0.525
RozwójOgraniczenieBez zmian57 695 zł92+10.4%34 791 zł81%-29 069 zł0.531
Szeroki programBez zmianRezygnacja42 672 zł123+15.4%55 750 zł72%-41 637 zł0.539
RozwójBez zmianRezygnacja45 776 zł110+13.2%53 493 zł75%-37 618 zł0.550
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja48 608 zł101+12.0%49 483 zł76%-35 233 zł0.557
RozwójDoinwestowanieRezygnacja40 088 zł128+15.4%59 440 zł70%-43 674 zł0.564
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja43 161 zł114+12.9%57 210 zł73%-39 701 zł0.574
OgraniczenieBez zmianBez zmian59 376 zł85+8.6%34 056 zł82%-26 520 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja36 932 zł141+17.7%61 756 zł67%-47 755 zł0.582
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian58 390 zł88+8.0%35 006 zł81%-27 457 zł0.588
Bez zmianBez zmianRezygnacja48 797 zł96+10.7%51 320 zł77%-33 703 zł0.589
●LikwidacjaBez zmianAktywne75 091 zł75+6.7%6069 zł89%-17 796 zł0.594
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja47 823 zł99+10.2%52 258 zł76%-34 628 zł0.600
RozwójOgraniczenieRezygnacja51 644 zł88+9.9%47 301 zł79%-31 292 zł0.602
Bez zmianOgraniczenieBez zmian60 590 zł78+8.0%32 806 zł83%-25 257 zł0.608
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne76 298 zł68+6.2%4815 zł91%-16 543 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja53 386 zł81+8.0%46 450 zł80%-28 714 zł0.646
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja52 401 zł84+7.5%47 400 zł79%-29 651 zł0.655
LikwidacjaBez zmianBez zmian63 880 zł70+5.9%29 279 zł85%-21 628 zł0.667
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja54 601 zł74+7.5%45 200 zł81%-27 451 zł0.671
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian65 084 zł63+5.4%28 041 zł86%-20 377 zł0.700
LikwidacjaBez zmianRezygnacja57 893 zł66+5.4%41 670 zł83%-23 818 zł0.723
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne80 728 zł53+3.6%0 zł96%-11 736 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja59 098 zł59+4.8%40 431 zł84%-22 567 zł0.753
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian69 499 zł48+2.8%23 519 zł91%-15 588 zł0.803
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja63 516 zł44+2.3%35 920 zł87%-17 773 zł0.847

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 271 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.48 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 64% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.