HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · gmina

Jastarnia

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy3431 mieszkańcówdochody własne 13 104 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-2.76% do 0.17%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-0.63% do 19.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje gmina

Gmina jest jedynym szczeblem z realną własną dźwignią podatkową, więc jej przestrzeń decyzyjna jest najszersza. Jednocześnie BDL daje na tym poziomie najmniej danych, więc diagnoza opiera się na demografii i budżecie, a nie na miernikach gospodarczych.

Poziom usług dla mieszkańców

Przedszkola i szkoły podstawowe, kultura, sport, transport lokalny, pomoc społeczna. Zadania własne gminy, największa pozycja kosztów bieżących.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Głębokie cięcie-360-0.45-1.200-26
Ograniczenie-180-0.22-0.600-13
Bez zmian00000
Rozwój+200+0.20+0.500+12
Szeroki program+420+0.40+1.000+24

Inwestycje majątkowe

Wodociągi, kanalizacja, drogi gminne, budynki. Nakład skupiony w pierwszych latach, zostawia po sobie majątek do utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-150-0.150-0.30-8
Bez zmian00000
Program+380+0.25+0.30+0.50+9

Podatki i opłaty lokalne

Podatek od nieruchomości, rolny, leśny, od środków transportowych. Jedyna dźwignia działająca wprost na dochody własne i jedyny szczebel, który ją naprawdę ma.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Obniżka0+0.150-1.200
Bez zmian00000
Podwyżka0-0.200+1.500

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
UsługiInwestycjeObciążeniaBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramPodwyżka97 389 zł133-8.3%25 295 zł84%-51 401 zł0.238
●RozwójProgramPodwyżka103 063 zł121-10.1%19 014 zł85%-45 132 zł0.275
Szeroki programBez zmianPodwyżka92 770 zł124-10.5%34 533 zł83%-52 360 zł0.337
●Bez zmianProgramPodwyżka108 459 zł109-11.9%13 022 zł88%-39 153 zł0.363
RozwójProgramBez zmian82 250 zł121-8.3%54 279 zł81%-55 450 zł0.370
●Szeroki programProgramBez zmian76 596 zł133-6.4%60 314 zł78%-61 695 zł0.383
RozwójBez zmianPodwyżka98 410 zł112-12.3%28 356 zł85%-46 129 zł0.397
Bez zmianProgramBez zmian87 626 zł109-10.1%48 531 zł83%-49 496 zł0.407
Szeroki programWstrzymaniePodwyżka88 128 zł116-11.9%42 353 zł82%-55 181 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian72 613 zł124-8.7%68 990 zł77%-62 307 zł0.447
RozwójBez zmianBez zmian78 233 zł112-10.5%62 994 zł80%-56 101 zł0.465
RozwójProgramObniżka66 876 zł121-6.9%80 939 zł76%-63 060 zł0.481
●OgraniczenieProgramPodwyżka114 338 zł96-13.8%6414 zł92%-32 561 zł0.483
Bez zmianBez zmianPodwyżka103 773 zł100-14.1%22 468 zł86%-40 188 zł0.488
OgraniczenieProgramBez zmian93 480 zł96-12.1%42 229 zł85%-42 935 zł0.488
RozwójWstrzymaniePodwyżka93 783 zł104-13.7%36 158 zł84%-48 932 zł0.489
Bez zmianProgramObniżka72 237 zł109-8.7%75 206 zł79%-57 124 zł0.489
●Szeroki programProgramObniżka61 236 zł133-5.0%86 957 zł75%-69 286 zł0.512
Szeroki programWstrzymanieBez zmian68 357 zł116-10.1%76 184 zł76%-64 907 zł0.517
Bez zmianBez zmianBez zmian83 575 zł100-12.3%57 283 zł82%-50 184 zł0.521
OgraniczenieProgramObniżka78 073 zł96-10.7%68 924 zł81%-50 586 zł0.538
RozwójWstrzymanieBez zmian73 992 zł104-11.9%70 171 zł79%-58 683 zł0.550
RozwójBez zmianObniżka63 329 zł112-9.2%88 866 zł76%-63 456 zł0.553
Szeroki programBez zmianObniżka57 724 zł124-7.3%94 846 zł74%-69 643 zł0.557
Bez zmianWstrzymaniePodwyżka99 160 zł92-15.4%30 251 zł85%-42 971 zł0.581
Bez zmianBez zmianObniżka68 657 zł100-11.0%83 171 zł78%-57 556 zł0.584
Głębokie cięcieProgramBez zmian99 173 zł83-14.1%36 393 zł88%-36 566 zł0.597
OgraniczenieBez zmianPodwyżka109 613 zł87-16.0%16 003 zł91%-33 638 zł0.605
OgraniczenieBez zmianBez zmian89 391 zł87-14.3%51 023 zł84%-43 666 zł0.609
Bez zmianWstrzymanieBez zmian79 350 zł92-13.7%64 444 zł81%-52 747 zł0.612
Szeroki programWstrzymanieObniżka53 755 zł116-8.7%101 566 zł72%-72 081 zł0.615
●Głębokie cięcieProgramPodwyżka120 054 zł83-15.8%0 zł95%-26 163 zł0.616
Głębokie cięcieProgramObniżka83 748 zł83-12.8%63 321 zł84%-44 238 zł0.621
RozwójWstrzymanieObniżka59 375 zł104-10.5%95 570 zł75%-65 875 zł0.627
OgraniczenieBez zmianObniżka74 454 zł87-13.0%76 957 zł81%-51 061 zł0.648
Bez zmianWstrzymanieObniżka64 718 zł92-12.3%89 858 zł76%-59 957 zł0.668
OgraniczenieWstrzymaniePodwyżka105 020 zł79-17.3%23 780 zł88%-36 398 zł0.695
OgraniczenieWstrzymanieBez zmian85 184 zł79-15.6%58 164 zł84%-46 206 zł0.703
Głębokie cięcieBez zmianBez zmian95 046 zł74-16.2%45 480 zł86%-37 338 zł0.718
Głębokie cięcieBez zmianPodwyżka115 292 zł74-17.9%10 148 zł94%-27 282 zł0.733
Głębokie cięcieBez zmianObniżka80 092 zł74-15.0%71 619 zł83%-44 756 zł0.738
OgraniczenieWstrzymanieObniżka70 533 zł79-14.3%83 599 zł79%-53 439 zł0.738
Głębokie cięcieWstrzymanieBez zmian90 857 zł66-17.5%52 464 zł85%-39 857 zł0.811
Głębokie cięcieWstrzymaniePodwyżka110 717 zł66-19.2%17 768 zł92%-30 019 zł0.821
Głębokie cięcieWstrzymanieObniżka76 188 zł66-16.2%78 131 zł82%-47 112 zł0.830

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanagłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progugłębokie cięcie usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeńrozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 453 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program usług, program inwestycyjny, podwyżka obciążeń) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 6.04 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 49% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.