Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gdański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia

Punkt startowy133 490 mieszkańcówdochody własne 8522 zł na mieszkańca

Roczna zmiana ludności-0.09% do 4.58%z historii tej jednostki

Roczna zmiana dochodów-4.08% do 22.65%z historii tej jednostki

Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Likwidacja	-420	-0.50	-1.40	0	-30
Ograniczenie	-210	-0.25	-0.70	0	-15
Bez zmian	0	0	0	0	0
Rozwój	+240	+0.22	+0.50	+0.15	+14
Szeroki program	+480	+0.42	+1.00	+0.30	+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Usługi
Ograniczenie	-300	-0.30	-0.80	-22
Bez zmian	0	0	0	0
Doinwestowanie	+340	+0.20	+0.60	+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziom	zł/rok	Ludność	Koszt	Dochód	Usługi
Rezygnacja	-90	-0.05	0	-0.90	-4
Bez zmian	0	0	0	0	0
Aktywne	+130	+0.08	+0.15	+1.60	+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usług Bez wariantów regresywnych

	Oświata	Zdrowie	Środki	Bilans	Usługi	Ludność	Maks. żal	Pokrycie	Najgorszy	Do ideału
●	Szeroki program	Bez zmian	Aktywne	76 630 zł	132	+31.2%	25 430 zł	80%	-38 873 zł	0.285
●	Rozwój	Doinwestowanie	Aktywne	73 595 zł	137	+31.2%	27 745 zł	79%	-41 153 zł	0.311
●	Rozwój	Bez zmian	Aktywne	79 560 zł	119	+28.7%	21 285 zł	82%	-34 707 zł	0.319
●	Szeroki program	Doinwestowanie	Aktywne	70 604 zł	150	+33.8%	31 962 zł	78%	-45 390 zł	0.328
	Bez zmian	Doinwestowanie	Aktywne	76 497 zł	123	+28.4%	23 651 zł	81%	-37 038 zł	0.339
●	Szeroki program	Ograniczenie	Aktywne	82 928 zł	110	+27.4%	18 522 zł	84%	-31 968 zł	0.344
	Bez zmian	Bez zmian	Aktywne	82 404 zł	105	+25.9%	17 258 zł	84%	-30 659 zł	0.391
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Aktywne	81 472 zł	108	+25.3%	18 125 zł	84%	-31 528 zł	0.398
	Szeroki program	Bez zmian	Bez zmian	63 025 zł	127	+30.2%	48 477 zł	77%	-43 537 zł	0.450
	Rozwój	Bez zmian	Bez zmian	66 077 zł	114	+27.7%	46 357 zł	79%	-39 327 zł	0.468
	Rozwój	Doinwestowanie	Bez zmian	60 129 zł	132	+30.2%	52 742 zł	77%	-45 754 zł	0.476
	Szeroki program	Ograniczenie	Bez zmian	69 301 zł	105	+26.4%	41 649 zł	80%	-36 656 zł	0.478
	Szeroki program	Doinwestowanie	Bez zmian	57 016 zł	145	+32.7%	54 932 zł	74%	-50 034 zł	0.492
	Bez zmian	Doinwestowanie	Bez zmian	63 152 zł	118	+27.4%	50 655 zł	78%	-41 595 zł	0.492
	Bez zmian	Bez zmian	Bez zmian	69 043 zł	100	+24.9%	44 443 zł	81%	-35 235 zł	0.517
	Ograniczenie	Doinwestowanie	Bez zmian	68 108 zł	103	+24.3%	45 339 zł	80%	-36 106 zł	0.526
	Szeroki program	Bez zmian	Rezygnacja	55 707 zł	123	+29.5%	63 365 zł	76%	-46 269 zł	0.542
	Rozwój	Bez zmian	Rezygnacja	58 833 zł	110	+27.0%	61 283 zł	77%	-42 025 zł	0.556
	Szeroki program	Ograniczenie	Rezygnacja	61 988 zł	101	+25.8%	56 734 zł	78%	-39 384 zł	0.562
	Rozwój	Doinwestowanie	Rezygnacja	52 881 zł	128	+29.5%	67 507 zł	74%	-48 457 zł	0.567
	Bez zmian	Doinwestowanie	Rezygnacja	55 977 zł	114	+26.8%	65 449 zł	76%	-44 265 zł	0.580
	Szeroki program	Doinwestowanie	Rezygnacja	49 695 zł	141	+32.1%	69 750 zł	71%	-52 771 zł	0.582

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.

Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.

Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.

Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.