HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · powiat

Powiat gdański

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy133 490 mieszkańcówdochody własne 8522 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.09% do 4.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów-4.08% do 22.65%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje powiat

Powiat nie ma własnych podatków. Trzecia dźwignia to nie stawki, tylko skuteczność w pozyskiwaniu środków zewnętrznych, i dlatego przestrzeń decyzyjna powiatu jest w praktyce węższa niż gminy przy podobnej odpowiedzialności.

Szkolnictwo ponadpodstawowe

Licea, technika i szkoły branżowe. Najcięższa pozycja budżetu powiatu i jedyna, która realnie wiąże młodych z powiatem.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-420-0.50-1.400-30
Ograniczenie-210-0.25-0.700-15
Bez zmian00000
Rozwój+240+0.22+0.50+0.15+14
Szeroki program+480+0.42+1.00+0.30+27

Szpital powiatowy i opieka zdrowotna

Szpital powiatowy bywa największym pojedynczym ryzykiem finansowym powiatu i jednocześnie usługą, której nie da się przenieść gdzie indziej.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Ograniczenie-300-0.30-0.800-22
Bez zmian00000
Doinwestowanie+340+0.20+0.600+18

Pozyskiwanie środków zewnętrznych

Powiat nie ma własnych podatków. Jego jedyna realna dźwignia dochodowa to zdolność sięgania po dotacje, programy rządowe i środki unijne, a ta wymaga wcześniejszego wkładu i kadr.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Rezygnacja-90-0.050-0.90-4
Bez zmian00000
Aktywne+130+0.08+0.15+1.60+5

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (12)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
OświataZdrowieŚrodkiBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programBez zmianAktywne76 630 zł132+31.2%25 430 zł80%-38 873 zł0.285
●RozwójDoinwestowanieAktywne73 595 zł137+31.2%27 745 zł79%-41 153 zł0.311
●RozwójBez zmianAktywne79 560 zł119+28.7%21 285 zł82%-34 707 zł0.319
●Szeroki programDoinwestowanieAktywne70 604 zł150+33.8%31 962 zł78%-45 390 zł0.328
Bez zmianDoinwestowanieAktywne76 497 zł123+28.4%23 651 zł81%-37 038 zł0.339
●Szeroki programOgraniczenieAktywne82 928 zł110+27.4%18 522 zł84%-31 968 zł0.344
Bez zmianBez zmianAktywne82 404 zł105+25.9%17 258 zł84%-30 659 zł0.391
OgraniczenieDoinwestowanieAktywne81 472 zł108+25.3%18 125 zł84%-31 528 zł0.398
●RozwójOgraniczenieAktywne85 782 zł97+24.9%14 452 zł86%-27 891 zł0.422
Szeroki programBez zmianBez zmian63 025 zł127+30.2%48 477 zł77%-43 537 zł0.450
RozwójBez zmianBez zmian66 077 zł114+27.7%46 357 zł79%-39 327 zł0.468
RozwójDoinwestowanieBez zmian60 129 zł132+30.2%52 742 zł77%-45 754 zł0.476
Szeroki programOgraniczenieBez zmian69 301 zł105+26.4%41 649 zł80%-36 656 zł0.478
●OgraniczenieBez zmianAktywne87 297 zł90+22.9%11 829 zł87%-25 245 zł0.484
●LikwidacjaDoinwestowanieAktywne86 352 zł93+22.3%12 710 zł87%-26 128 zł0.490
Szeroki programDoinwestowanieBez zmian57 016 zł145+32.7%54 932 zł74%-50 034 zł0.492
Bez zmianDoinwestowanieBez zmian63 152 zł118+27.4%50 655 zł78%-41 595 zł0.492
Bez zmianBez zmianBez zmian69 043 zł100+24.9%44 443 zł81%-35 235 zł0.517
●Bez zmianOgraniczenieAktywne88 552 zł83+22.3%10 510 zł88%-23 928 zł0.520
OgraniczenieDoinwestowanieBez zmian68 108 zł103+24.3%45 339 zł80%-36 106 zł0.526
RozwójOgraniczenieBez zmian72 278 zł92+24.0%39 759 zł83%-32 535 zł0.534
Szeroki programBez zmianRezygnacja55 707 zł123+29.5%63 365 zł76%-46 269 zł0.542
RozwójBez zmianRezygnacja58 833 zł110+27.0%61 283 zł77%-42 025 zł0.556
Szeroki programOgraniczenieRezygnacja61 988 zł101+25.8%56 734 zł78%-39 384 zł0.562
RozwójDoinwestowanieRezygnacja52 881 zł128+29.5%67 507 zł74%-48 457 zł0.567
Bez zmianDoinwestowanieRezygnacja55 977 zł114+26.8%65 449 zł76%-44 265 zł0.580
Szeroki programDoinwestowanieRezygnacja49 695 zł141+32.1%69 750 zł71%-52 771 zł0.582
OgraniczenieBez zmianBez zmian73 917 zł85+21.9%39 273 zł83%-29 842 zł0.583
LikwidacjaDoinwestowanieBez zmian72 970 zł88+21.3%40 182 zł83%-30 728 zł0.591
●LikwidacjaBez zmianAktywne92 097 zł75+19.9%6508 zł92%-19 939 zł0.594
Bez zmianBez zmianRezygnacja61 871 zł96+24.3%59 288 zł78%-37 900 zł0.597
OgraniczenieDoinwestowanieRezygnacja60 937 zł99+23.7%60 183 zł78%-38 771 zł0.607
RozwójOgraniczenieRezygnacja65 037 zł88+23.4%54 736 zł80%-35 229 zł0.609
Bez zmianOgraniczenieBez zmian75 170 zł78+21.3%37 982 zł84%-28 528 zł0.611
●OgraniczenieOgraniczenieAktywne93 340 zł68+19.3%5203 zł94%-18 635 zł0.632
OgraniczenieBez zmianRezygnacja66 749 zł81+21.3%54 114 zł82%-32 502 zł0.653
LikwidacjaDoinwestowanieRezygnacja65 803 zł84+20.7%55 023 zł81%-33 388 zł0.661
LikwidacjaBez zmianBez zmian78 700 zł70+19.0%34 204 zł87%-24 556 zł0.670
Bez zmianOgraniczenieRezygnacja68 003 zł74+20.7%52 823 zł82%-31 188 zł0.678
OgraniczenieOgraniczenieBez zmian79 941 zł63+18.4%32 926 zł88%-23 255 zł0.703
LikwidacjaBez zmianRezygnacja71 535 zł66+18.4%49 041 zł85%-27 212 zł0.729
●LikwidacjaOgraniczenieAktywne98 040 zł53+16.4%0 zł97%-13 446 zł0.750
OgraniczenieOgraniczenieRezygnacja72 777 zł59+17.8%47 763 zł85%-25 911 zł0.759
LikwidacjaOgraniczenieBez zmian84 623 zł48+15.5%28 144 zł93%-18 085 zł0.805
LikwidacjaOgraniczenieRezygnacja77 463 zł44+14.9%43 003 zł89%-20 736 zł0.853

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja części szkół, ograniczenie oddziałów, aktywne pozyskiwaniemieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanierozwojowyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 283 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program edukacyjny, aktywne pozyskiwanie) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 4.69 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 59% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.