HAHurtownia Analityki
Przestrzeń decyzji · województwo

POMORSKIE

Bierzemy trzy dźwignie, którymi ten szczebel samorządu faktycznie dysponuje, każdą z poziomami od ograniczenia po rozwój, i przepuszczamy wszystkie 45 kombinacji przez 400 przyszłości zbudowanych z historycznej zmienności tej jednostki. Wynik jest mierzony w trzech wymiarach naraz: bilans, poziom usług i demografia. W zestawieniu są też warianty regresywne. Nie po to, żeby je rekomendować, tylko dlatego, że bez nich nie wiadomo, ile naprawdę kosztuje rozwój.

Założenia
Punkt startowy2 359 493 mieszkańcówdochody własne 9185 zł na mieszkańca
Roczna zmiana ludności-0.09% do 0.58%z historii tej jednostki
Roczna zmiana dochodów0.59% do 16.7%z historii tej jednostki
Roczny wzrost kosztów1% do 6%założenie eksperckie, nie dane z BDL

Ludność wchodzi do rachunku przez koszt: 55% kosztów bieżących przyjmujemy za niepodzielne, więc ubytek mieszkańców podnosi koszt na głowę. Nakład inwestycyjny ponoszony jest przez pierwsze 4 lata, horyzont to 10 lat.

Dźwignie, którymi dysponuje województwo

Województwo nie jest zwierzchnikiem gmin ani powiatów, więc jego dźwignie działają pośrednio: przez dostępność transportu, przez majątek regionalny i przez to, dokąd kieruje środki programowe.

Transport regionalny

Przewozy kolejowe i autobusowe o zasięgu wojewódzkim. Decyduje o tym, czy peryferia regionu są dowiązane do rynku pracy stolicy województwa.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Likwidacja-300-0.40-1.10-0.30-28
Redukcja-150-0.20-0.55-0.15-14
Bez zmian00000
Zagęszczenie+180+0.18+0.50+0.20+13
Szeroki program+380+0.36+1.00+0.40+26

Infrastruktura i majątek regionu

Drogi wojewódzkie, szpitale marszałkowskie, tabor. Nakład skupiony w pierwszych latach, potem koszt utrzymania.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Wstrzymanie-200-0.120-0.40-10
Bez zmian00000
Program+450+0.22+0.35+0.60+11

Alokacja środków rozwojowych

Program regionalny: czy środki idą na wyrównywanie różnic wewnątrz regionu, czy na wzmacnianie ośrodka, który już ciągnie. To najbardziej polityczna z dźwigni.

Poziomzł/rokLudnośćKosztDochódUsługi
Koncentracja0-0.100+1.10-6
Bez zmian00000
Wyrównywanie+120+0.18+0.20-0.50+10

Trzy ostatnie kolumny to punkty procentowe dodawane do rocznej zmiany. To są założenia, a nie dane z BDL, i to je trzeba zakwestionować w pierwszej kolejności, jeśli wynik wydaje się dziwny.

Wszystkie warianty

Wszystkie (45)Niezdominowane (7)Bez pogorszenia usługBez wariantów regresywnych
TransportInfrastrukturaRozwójBilansUsługiLudnośćMaks. żalPokrycieNajgorszyDo ideału
●Szeroki programProgramKoncentracja60 187 zł131+7.4%13 711 zł89%-20 253 zł0.238
●ZagęszczenieProgramKoncentracja62 604 zł118+5.5%10 180 zł93%-16 722 zł0.303
Szeroki programBez zmianKoncentracja57 472 zł120+5.1%13 971 zł89%-20 513 zł0.357
●Szeroki programProgramBez zmian49 894 zł137+8.5%23 140 zł85%-26 377 zł0.378
ZagęszczenieProgramBez zmian52 429 zł124+6.6%21 278 zł86%-22 776 zł0.384
●Bez zmianProgramKoncentracja64 788 zł105+3.6%6898 zł95%-13 440 zł0.395
ZagęszczenieBez zmianKoncentracja59 924 zł107+3.2%11 244 zł92%-16 976 zł0.428
Bez zmianProgramBez zmian54 730 zł111+4.7%19 700 zł89%-19 425 zł0.428
ZagęszczenieProgramWyrównywanie46 083 zł134+8.5%30 154 zł83%-27 432 zł0.449
Bez zmianProgramWyrównywanie48 452 zł121+6.6%28 478 zł86%-24 031 zł0.452
Szeroki programWstrzymanieKoncentracja54 054 zł110+3.8%18 465 zł87%-22 538 zł0.459
Szeroki programBez zmianBez zmian47 547 zł126+6.1%28 267 zł84%-26 409 zł0.463
●Szeroki programProgramWyrównywanie43 478 zł147+10.4%32 060 zł81%-31 085 zł0.482
ZagęszczenieBez zmianBez zmian50 114 zł113+4.2%26 398 zł86%-22 805 zł0.489
RedukcjaProgramWyrównywanie51 148 zł107+4.5%26 208 zł88%-20 458 zł0.490
RedukcjaProgramBez zmian57 370 zł97+2.6%17 509 zł92%-15 895 zł0.504
●RedukcjaProgramKoncentracja67 343 zł91+1.6%3417 zł97%-9958 zł0.508
Bez zmianBez zmianKoncentracja62 145 zł94+1.4%9676 zł94%-13 688 zł0.518
ZagęszczenieWstrzymanieKoncentracja56 559 zł97+2.0%16 608 zł90%-18 964 zł0.527
ZagęszczenieBez zmianWyrównywanie43 937 zł123+6.1%35 021 zł83%-27 350 zł0.527
Szeroki programBez zmianWyrównywanie41 303 zł136+8.0%36 986 zł80%-31 004 zł0.535
Bez zmianBez zmianBez zmian52 447 zł100+2.4%24 759 zł89%-19 451 zł0.545
Bez zmianBez zmianWyrównywanie46 337 zł110+4.2%33 286 zł85%-23 947 zł0.550
Szeroki programWstrzymanieBez zmian44 373 zł116+4.9%33 433 zł83%-28 281 zł0.553
LikwidacjaProgramWyrównywanie53 790 zł93+2.4%24 009 zł90%-16 950 zł0.557
ZagęszczenieWstrzymanieBez zmian46 989 zł103+3.0%31 492 zł85%-24 642 zł0.586
LikwidacjaProgramBez zmian59 957 zł83+0.6%15 474 zł95%-12 430 zł0.599
RedukcjaBez zmianWyrównywanie49 044 zł96+2.2%30 985 zł87%-20 384 zł0.601
Szeroki programWstrzymanieWyrównywanie38 233 zł126+6.8%41 993 zł79%-32 810 zł0.611
Bez zmianWstrzymanieKoncentracja58 832 zł84+0.2%15 057 zł93%-15 639 zł0.612
ZagęszczenieWstrzymanieWyrównywanie40 916 zł113+4.9%39 957 zł81%-29 122 zł0.614
RedukcjaBez zmianBez zmian55 099 zł86+0.4%22 534 zł92%-15 930 zł0.624
RedukcjaBez zmianKoncentracja64 715 zł80-0.6%7576 zł97%-10 214 zł0.626
●LikwidacjaProgramKoncentracja69 846 zł77-0.4%0 zł99%-6541 zł0.626
Bez zmianWstrzymanieBez zmian49 372 zł90+1.2%29 781 zł87%-21 252 zł0.642
Bez zmianWstrzymanieWyrównywanie43 364 zł100+3.0%38 152 zł84%-25 685 zł0.643
LikwidacjaBez zmianWyrównywanie51 698 zł82+0.2%29 012 zł90%-16 887 zł0.674
RedukcjaWstrzymanieWyrównywanie46 109 zł86+1.0%35 796 zł86%-22 094 zł0.697
RedukcjaWstrzymanieKoncentracja61 444 zł70-1.8%12 899 zł95%-12 135 zł0.714
LikwidacjaBez zmianBez zmian57 700 zł72-1.6%20 721 zł95%-12 473 zł0.718
RedukcjaWstrzymanieBez zmian52 064 zł76-0.8%27 499 zł90%-17 702 zł0.720
LikwidacjaBez zmianKoncentracja67 235 zł66-2.6%5787 zł98%-6804 zł0.740
LikwidacjaWstrzymanieWyrównywanie48 802 zł72-1.0%33 688 zł89%-18 568 zł0.769
LikwidacjaWstrzymanieBez zmian54 704 zł62-2.8%25 550 zł93%-14 217 zł0.810
LikwidacjaWstrzymanieKoncentracja64 005 zł56-3.8%10 970 zł98%-8695 zł0.823

Bilans to skumulowana nadwyżka na mieszkańca po 10 latach, próg akceptowalny 0 zł. Usługi to indeks dostępności, gdzie 100 oznacza dzisiejszy poziom. Ludność to zmiana po horyzoncie. Kolumna „do ideału" mierzy odległość od punktu, w którym wszystkie trzy wymiary byłyby najlepsze naraz, a który zwykle nie istnieje jako realna decyzja. Kropka oznacza wariant niezdominowany: żaden inny nie jest od niego lepszy we wszystkich trzech wymiarach jednocześnie. Warianty zdominowane zostają w tabeli celowo, bo pokazują cenę złych decyzji.

Co z tego wynika

Miary wskazują różne warianty. To nie jest błąd analizy, tylko informacja: wybór zależy od tego, czego decydent chce uniknąć i który wymiar wyniku uznaje za nienaruszalny.

Wartość oczekiwanalikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajlepszy średni bilans po wszystkich scenariuszach. Miara wygodna, ale patrzy tylko na pieniądze i słabo karze rzadkie katastrofy.
Minimalizacja maksymalnego żalulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajmniejsza możliwa strata względem wariantu, który byłby najlepszy w danym scenariuszu. Dla decydenta, który nie chce się gorzko tłumaczyć.
Pokrycie progulikwidacja połączeń, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyNajwiększy odsetek scenariuszy, w których bilans mieści się w granicy akceptowalnej. Dla decydenta, któremu zależy na spełnieniu warunku, a nie na maksymalizacji.
Kompromis trzech wymiarówszeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnymmieszanyWariant najbliższy punktowi idealnemu liczonemu razem z bilansu, poziomu usług i demografii. Punkt idealny zwykle nie istnieje jako realna decyzja.

Cena rozwoju

Na froncie niezdominowanym podniesienie indeksu usług o jeden punkt kosztuje średnio 377 zł skumulowanego bilansu na mieszkańca przez 10 lat.

Liczona na froncie niezdominowanym, czyli tylko między wariantami, których nie da się poprawić bez pogorszenia czegoś innego. To jest kurs wymiany między pieniędzmi a usługami w tej konkretnej jednostce, a nie ocena, czy warto.

Kiedy wskazany wariant przestaje działać

Wariant wskazany przez miarę żalu (szeroki program transportowy, program infrastrukturalny, koncentracja na ośrodku centralnym) schodzi poniżej progu przede wszystkim wtedy, gdy realna zmiana dochodów poniżej 5.87 procent rocznie. W tej grupie scenariuszy porażką kończy się 32% przypadków.

To jest gotowy warunek do monitorowania. Jeśli ten parametr zacznie iść w tę stronę, decyzję trzeba skorygować, nie czekając na koniec horyzontu.

Ograniczenia tego modelu

Efekty dźwigni sumują się liniowo i nie wchodzą ze sobą w interakcje: model nie wie, że cięcie usług przy jednoczesnej podwyżce podatków boli mocniej niż każde z osobna. Nie odwzorowuje też struktury budżetu ani przepływów między szczeblami finansów publicznych. Służy do porównania wariantów między sobą i do pokazania, gdzie leży granica ich odporności, a nie do prognozowania wyniku finansowego. Zakresy zmienności ludności i dochodów pochodzą z historii tej jednostki, zakres kosztów i efekty dźwigni są założeniami, które trzeba świadomie przyjąć albo zmienić.